quarta-feira, novembro 15, 2017

The Fall -Three versions

Lendo estes días sobre a seita pitagórica, non deixa de chamarme poderosamente a atención un feito que xa sabía, mais que a veces non interiorizamos, a saber, o grado de sincretismo entre o cristianismo primitivo e a cultura greco-latina. Se ben é certo que ésta era (pace Gibbon) unha civilización social e urbá, volcada na polis, xa no seu xérmolo presentaba o modelo do monacato e da 'retirada do mundo' medievais nas prácticas dos seguidores de Pitágoras e doutros filósofos helenistas. E non só na praxe (ascetismo, comunidade de bens, regra), senón tamén na teoría: o elo que vai do pensador de Samos a Platón e as escolas epicúreas, estoicas e neoplatónicas comparte en xeral a crenza na trascendencia, na inmortalidade da alma e nun mundo supraterreal e perfeito ao que retornar, logo dunha misteriosa caída, mediante esforzo físico e intelectual (entre os textos conservados, é Platón o que mellor mitoloxiza este devir negativo da alma, presa no corpo).

Saulo de Tarso soe citarse coma a figura fundamental que dado o seu carácter amfíbio (xudeu e estudante rabínico de Gamaliel, ao tempo que cidadán romano fluído en grego) posibilitou o salto -iso sí, dentro dun contexto receptivo - dunha seita mesiánica xudea á relixión universal do mundo helenístico, mais a sincretización procedeu despois a bo ritmo; pensaba tamén esta mañá nas diferenzas entre a menor helenización do xudaísmo nun terreo coma o do mito da caída; os cristiáns, da man de Agostiño de Hipona e da tradición denantes mencionada, converten a narración bíblica do Edén nun feito trascendental, o 'pecado orixinal' e a caída do estado de gracia que só se redime, en primeiro lugar, co sacrificio de Cristo, e logo coa nosa praxe (esforzo físico e intelectual, anque guiado pola Gracia). Pola contra, dentro do Xudaísmo, o episodio de Adán e Eva, e á marxe de funcións mitoloxizantes básicas (mito das orixes, explicación da morte e da dualidade sexual da especie) leuse de xeito menos traumático coma un primeiro exemplo dunha pauta recorrente: a do pauto entre Deus e os homes (sinaladamente, o Pobo Elixido), pauto que a nosa parte contratante acaba rachando e sendo castigada por iso, e seguindo cunha reedición do contrato (Abrahám, Isaac, Xacobe, Moisés, David...).

segunda-feira, outubro 30, 2017

Libros do Mes

Mathematics and the Search for Knowledge de Morris Kline [E]

La secta de los números de Claudi Alsina

The Constants of Nature de John Barrow

I am Malala de Malala Yousafzai [E]

Ciencia y creencias de Marco Ciardi

*Nanomundo de Pedro Gómez Romero

*Common European Framework of reference for languages  de VVAA [E]

*The Physics Book de Clifford A. Pickover [E]

sexta-feira, outubro 20, 2017

#$@&%*!

O Mantedor foi sempre moi crítico coa globalización (anque quizaves a día de hoxe por razóns diferentes ás de vinte anos atrás). Porén, sería inxusto non recoñecer algún dos seus beneficios; notoriamente, no meu caso, a posibilidade de mercar libros no estranxeiro, unha práctica que comecei alá polo 2005. Podo lembrar con claridade o difícil que era denantes conseguir libros en inglés nas librarías locais, sempre carísimos e en pésimas edicións; certos volumes eran sinxelamente inconseguíbeis. Por fortuna, iso mudou, e a día de hoxe, a maioría dos exemplares da miña biblioteca fixeron percorridos para chegar a mín que suman moi numerosas voltas arredor do planeta. 

But nothing good is meant to last. Na última década, como xa me teño laiado dende esta bitácora, os prezos dos gastos de envío dende os EEUU multiplicáronse vertixinosamente; por se iso non fora malo dabondo, unha suma de varios factores (avaricia recaudatoria, recurte de persoal e servizos de alfándega, incompetencia e amiguismo) levou a que a día de hoxe, por primeira vez, teña 4 envíos desaparecidos de entre 1 a 3 meses, seguramente durmindo o soño dos xustos nos almacéns de ADT Postales (herdeiros infames dos aínda máis infames Speedtrans), en Baraxas. Anque os vendedores, que non teñen a culpa, reembolsáronme os gastos, fícame claro que xa non é posíbel facer as Américas coa letra impresa, e imaxino que dentro de pouco, co Brexit que nos ven enriba, tampouco será posíbel a compra cómoda, barata e en tempo coas Illas Británicas.

Para os morbosos interesados en cales foron os exemplares perdidos, aquí vos van (en orde decrecente de espera):

Euler’s Gem de David S. Richeson
A First Course in Mathematical Logic and Set Theory de Michael L. O'Leary
The Shape of Inner Space de Shing-Tung Yau
Max Plank: The Dilemmas of an Upright Man de J.L.Heilbron 

[PS: hoxe finalmente, logo de mes e pico, chegou o máis recentemente pedido dos volumes, a biografía de Plank. o que reabre unha pequena rendixa ao optimismo no que toca á chegada dos restantes libros].

terça-feira, outubro 17, 2017

O Vernero que foi: Outubro '06

Botando a ollada atrás, vexo que no oitavo mes do calendario romano debía estar a ler a Poesía Inglesa e Francesa de Plácido Castro, Lois Tobío e Florencio Gurriarán, froito dun encargo-reseña que me fixera Manuel Outeiriño para A Trabe de Ouro e que sairía no número 68, tomo IV (Outubro * Novembro * Decembro) de 2006. O libro era unha reedición do publicado pola editorial Alborada de Bos Aires no ano 1949, e presentaba xoias e curiosidades varias, un par das cales colei nesta mesma bitácora para contrastar estilos diferentes de traducir.

Facendo a reseña, un dos poemas que loubaba era o de Pierre Drieu La Rochelle (Plainte des Soldats Européens), un canto crítico e antimilitarista detrás do que parecía agocharse unha persoa digna de louvanza no eido moral; porén, a miña sorpresa (inxenuo de mín, non empregando daquela San Google e a Wikipedia) cando o profesor Outeiriño, comentándome a reseña, aclaroume que La Rochelle rematara coma un feixista e antisemita de moito nabo, e colaborador activo con l'Occupation, e que sería mellor omitir esas verbas eloxiosas miñas. Para que vos fiedes duns versos, e da estabilidade de ideas e pensamentos...



sábado, outubro 14, 2017

Reseñas - Hesiod's Ascra

Hesiod's Ascra

Anthony T. Edwards

2004, University of California Press

* * * * * (excelente)

Moi boa monografía multidisciplinar para aprender máis sobre a sociedade e a economía da Asca de Hesíodo e as interpretacións equivocadas arredor desta.


Para os lectores e estudosos da antigüidade, Hesíodo é ben coñecido coma un dos primeiros poetas épicos, algo posterior a Homero e o máximo representante da tradición beocia deste xénero, caracterizado (con base case exclusivamente motivada nos propios textos hesiódicos, os únicos supervivintes antigos del) pola súa temática práctica, didáctica e utilitarista. Ascra, a vila natal do poema, recibe tamén (infame) fama nos seus versos coma "cruel no inverno, dura en verán, nunca agradábel".

Neste estudo, Anthony T. Edwards propón, baseándose nos Traballos e os Días, unha reconsideración sobre o mundo grego do século VII a.C. nesta aldea, rexeitando moitos dos estereotipos e visións que se facían deste texto, dos conflitos que se reflexan nel e da situación social en xeral na transición da época escura á arcaica.

O mythos que o texto propón refutar é o seguinte: nos Traballos e os Días preséntase un conflito entre a voz poética e o seu irmán, Perses, acusado polo autor de preguiceiro e dependente dos 'reises engulidores de agasallos' da veciña polis de Tespias. A crítica tradicional plantexa o texto de Hesíodo como posterior a Homero, e reflexando unha evolución socio-económica moi semellante á que leva ás reformas solónicas en Atenas a comezos da época arcaica, reformas que tentan solucionar o enfrontamento social entre unha élite urbá acaparadora das terras e un campesiñado rural oprimido e sometido á escravitude por débedas. No poema de Hesíodo, os seus laios contra a petición de axuda do seu irmán aos 'reis de Tespias' agocharía o dominio e a tiranía económica destes monarcas sobre o territorio de Ascra. 

A través dun close reading do orixinal e auxiliado polas ferramentas da arqueoloxía, antropoloxía e economía, Edwards chega a unha conclusión moi diferente: Ascra é un territorio socio-económicamente moi atrasado (non un estadio medio entre o mundo Homérico e o de Solón), con moi escasa diferenza de clases, apenas unha élite non estábel de 'labregos ricos' que funcionan como posíbel antecedente para os 'Grandes Homes', precursores de aristocracias e reises que aparecen en sociedades máis desenvolvidas e con maior acumulación de excedente. É só neste escenario de autarquía e desenvolvemento limitado onde colle sentido a mensaxe ideolóxica dos Traballos e os Días, defendendo a 'boa eris' (a emulación mediante o traballo duro) que diferencia socialmente ao labrego acomodado do pobre, e opoñéndose á intrusión e ao poder político (una intrusión que aínda non é un feito na época do poema) duns 'reis de Tespias' que morarían nun espazo máis económicamente desenvolvido e urbanizado.

O libro é enormente ilustrativo e recomendábel para aqueles que queiran coñecer algo máis da sociedade e o contexto da Grecia antiga, aquí maiormente acoutada á Beocia transicional entre o periodo escuro e o arcaico, uns contextos que iluminan a escrita dos clásicos que lemos, e que continúan presentes como case-invisíbel matriz explicativa que enriquece a lectura e a comprensión deses textos fundamentais para a nosa cultura occidental. Nesta liña, é un libro que me lembra, por exemplo, o tamén excelso Troya y Homero de Joachim Latacz.

sábado, setembro 30, 2017

Libros do Mes

La vida íntima de las partículas de Juan Rojo

Poems of the Masters de Red Pine (tr.) [E]

The Cambridge Illustrated History of China de Patricia Buckley [E]

El cerebro y las emociones de Tiziana Cotrufo e J.M. Ureña Bares

Hesiod’s Ascra de Anthony T. Edwards [E]

*The Constants of Nature de John Barrow

*Mathematics and the Search for Knowledge de Morris Kline [E]

*Statistics (3ª ed.) de Freedman, Pisani et Purves

*Matemáticas I (Bachillerato) de J. Colera Jiménez et al.

*Á Estatística ¡en caricaturas! de Larry Gonick e Wollcott Smith

sexta-feira, setembro 29, 2017

O Vernero que foi: Setembro '06

A caída da folla do 2006 daba comezo ao meu derradeiro ano de estudante en Compostela, logo da acumulación dun longo carreiro de follaxe seca; do pequeno tobo do curso previo mudárame a un piso moito mellor situado para os meus estudos filolóxicos, na rúa de Vista Alegre, convenientemente próximo tamén a un par de bares enxebres (Mariñeiro, Mesón do Pulpo) onde comer de cando en cando. O novo local era bastante amplo en habitacións e sala de estar, coa única pexa da cociña, algo diminuta, e o carácter algo destartalado do mobiliario. Compartía o espazo cun dos poetas comparatistas, Noel, e a convivencia diaria víase acompañada de longos debates e entretidas discusións, acompañadas de fondo con boa música (Mourelle, se les isto, aínda has ter os cedés que escoitabamos e que copiaba aos poucos da fonoteca universitaria: Miles Davis, Bach, Kraftwerk, David Bowie, Monteverdi e o Pierrot Lunaire de Schoenberg eran convidados habituais).

Nas lecturas de comezo de curso lembro sinaladamente biografías de Stalin e da Revolución Rusa (Montefiore, Figes), que sempre fan as miñas delicias; tamén algo de Lyotard ou o volume sobre banda deseñada de Scott McCloud.

Na facultade, alén das tristezas e frustracións habituais, había o nostoi, ou retorno dos Erasmus, e moi poucas asignaturas comúns: poucas materias ficaban por superar, a maioría troncais e obrigatorias do último curso, como as dúas gramáticas inglesas, algo menos aborrecíbeis que a primeira...

Despegaba tamén no 2006 a miña compra de libros por internet, algo que agora me/nos resulta tan habitual que esquecemos o que significaba pillar libros en inglés con anterioridade (prácticamente imposíbel, con escasos e caros paperbacks no fondo de Follas Novas e pouco máis). Naqueles días chegábame unha edición moi asequíbel do Libro dos Pasaxes, de Walter Benjamin, e outra (que tamén pillei para o meu compañeiro de piso) da Grammatology de Derrida; alén da posmodernallada, moitos libros sobre teatro e cine soviéticos, un par deles de Jüri Talvet e unha presada de volumes para o que xa era a miña proto-tese: Philip K. Dick, William Gibson, estudos encol de Matrix, Baudrillard, Zizek...