Ocupado

Hai varios temas (ou teimas) que quixera compartir convosco nestes días de finais de setembro: un poema de Ts'ao Chih, a morte de Santiago Carrillo, os cómicos comentarios de Robert Graves sobre Ezra Pound e outros popes poéticos anglosaxóns de comezos do século XX, ou a inminente saída de dous libros de Ramón Blanco (un de Añón, o outro de poemas) ao mercado; mais estes días pilládesme ocupado de mais, entre preparación de aulas, secuenciacións, traducións e demais líos. Teredes que ter un chisco de paciencia...

Meme Larpeiro

'Yo he venido aquí a hablar de mi libro'...

De certo, o que máis me gorentaba hoxe era reflexionar un pouco sobre algún dos seguintes temas, que quizaves arrinquen entrada nunha futura ocasión:

1) os Philosophical Arabesques de Nikolai Bukharin, escritos en tenebrosos días nos que o seu autor agardaba a saída das celdas da Lubyanka cara o seu fusilamento e visita permanente ao Comité Central da Eternidade, 'onde os compañeiros / militan no sorriso'.

2) Conectado co anterior, unha serie de reflexións sobre a traxedia do Marxismo Occidental, ou o intento de defender unha teoría e praxe revolucionarias (máis o primeiro que o segundo) no contexto do fracaso da revolución e o seu alonxamento cada día maior das realidades do Primeiro Mundo.

3) Temos tamén a enorme decepción que me causa o triunfo electoral da estrema dereita en Israel, e unhas impactantes imaxes televisivas dunha rapaza palestiniana de 9 anos coas pernas queimadas polas bombas de fósforo sionistas; todo o cal suma para que me resulte cada dia máis difícil opoñerme aos discursos que reclaman a destrucción dese estado bárbaro, colonial e terrorista.

4) A Bauhaus, exemplo de 'bolchevismo cultural'?

Como nunca faltan ocasións para reflexionar sobre as miserias humanas e os seus fracasos, ídesme permitir que por hoxe siga unha nota algo máis frívola e vitalista mediante a colaboración no meme-cepo que me enviou o señor Raposo, nunha clara inversión da metáfora do cazador-cazado. Non é só que os memes sexan unha praga electrónica e un simulacro do funcionamento dos virus: é que agora, con este 'Meme das Larpeiradas', invento ao parecer da maligna bitácora LM, teño que escoller un producto típico da nosa zona (neste caso, Serra de Outes) e sortealo entre os comentaristas! Veremos como dou artellado o xeito de mandar o producto ao gañador...

Un dos problemas habituais cos productos 'típicos' e sempre soen ser típicos tamén doutros lares (quen dubide só ten que comprobar a fundamental igualdade da cociña alemana, polaca, estonia, lituana e letona no fundamental). Famoso de San Cosme son as cebolas, que como imitador de Sancho Panza podo engulir crúas cun anaco de pan de centeo (anque mellor con tomate, queixo e un pouco de sal, aceite e vinagre). Ao final decidinme polas estupendas orellas que, modestia aparte, facemos na miña casa, e que seguindo a lóxica deste meme conservador e vicioso sortearei entre os comentaristas a finais de mes.

A quen lle paso o morto? Pois creo que aínda non foron atrapados Modesto, Sul e o Moncho, así que xa sabedes...

Palazzo Te

Como son fervoroso manierista, anque do meu tempo, non podo deixar de terlle certo afecto ao Movemento e ás súas figuras máis destacadas. Giulio Romano non soe recibir a atención que merece, entre outros moitas razóns porque boa parte das súas obras foron efémeras: tramoias e mascaradas renacentistas. Entre o sólido que deixou está o Palazzo Te, en Mantua, marabilla de frescos ilusionistas, triglifos e xigantes, motivos paladianos, grutas e grotescos. Apenas seis anos despois de rematado, o Pazo foi saqueado, e a cidade padeceu unha das peores epidemias de peste da súa historia.

Entre as fantasías algunha vez mencionadas do Mantedor fica a de escribir un libro (quizaves a tese?) estructurado mediante as estancias do Palazzo Te. Todo se andará...

Dentro do recordatorio bibliográfico, interésavos saber (ou non) que daquela lista de 9 libros que colgara para o Nadal levo 4 rematados, e que polo medio intercalei unha relectura da Introducción á Teoría Literaria, de Terry Eagleton (consummata est) e as Escrituras nómades de Belén Gache (en proceso).

Déixovos cunha entrevista que acaba de publicar o Manuel no xornal Certo. Agardemos que, malia a definitiva cancelación da presentación, Antítese Nativa poida estar en breves instantes nas nosas mans.

Post Scriptum (8/02/06): Hoxe por fín saín de dúbidas con respecto a certo tema que se discutira en anteriores entradas sobre Slavoj Zizek, a saber, o 'insulto' co que agraciara á súa "inimiga teórica, amiga persoal" Judith Butler. A resposta tédela polo medio deste soliloquio de hora e un chisco, anque para os preguiceiros e menos mitómanos, pódovos dicir que a frase foi (preguntándolle se unha das súas amigas era tamén lesbiana) 'Is she also a degenerate stinking bitch like you?'

Minireseñas e algo máis

Á espera dos días de ocio de Febreiro para despachar traballos pendentes e sumerxirme en lecturas selectivas, meto unhas liñas breves que antecedan ás reflexións xudeas do Mantedor, alén doutra peza de escritura para ela, 'the' woman como diría Sherlock Holmes, e que escribirei en breve. Seguindo o formato narcisista das miñas reseñas, falarei brevemente da 'Virtual Community' de Howard Rheingold e do 'Cyberspace: first steps' de Michael Benedikt (ed.), para rematar cun anuncio e cun chisco de dozura oriental...

O primeiro foi unha grata sorpresa, xa que sobrepasou as espectativas. Rheingold foi un dos primeiros gurús da comunidade virtual, cando a Rede aínda se chamaba Arpanet e tiña acceso restrinxido, aínda nos EEUU. O seu libro funciona como unha divertida introducción á Prehistoria de Internet (dende mediados dos anos 60 ata 1993), o que de por sí non deixa de ter interese para aqueles que descubrimos o ciberespazo non antes de 1998 (nun cibercafé en Irlanda), e que apenas comezamos a habitalo e a visitar con regularidade nos comezos da década do 2000. Mais alén da parte histórica ten interese a parte ético-política: o autor defende con paixón as posibilidades da Rede para formas máis actualizadas de democracia, alén de demostrar mediantes exemplos cómo, dende os comezos, Internet foi herdeira da contracultura dos 60, cuns programadores/hackers que creaban productos de software libre e que buscaban en maior medida que o diñeiro, a creación de espazos e redes sociais de comunidade, e unha Rede por todos e para todos. Certamente, ver a súa óptica dende o 93 en diante -marcada pola mercantilización rampante- fainos algo escépticos coas teses do autor; mais a honestidade intelectual cos discursos críticos que amosa Rheingold xogan ao seu favor, facendo a súa tese, se non compartíbel, alomenos respectábel.

A antoloxía de artigos que compila o arquitecto Michael Benedikt foi, pola contra, unha pequena decepción, malia que non poida falar mal do libro, e algunhas das intervencións sexan certamente lúcidas e visionarias. Nacido das dúas primeiras conferencias sobre Realidade Virtual e Internet que tiveron lugar a finais dos 80/comezos dos 90, 'Cyberpsace: first steps' converteuse nunha obra de referencia sempre citada en posteriores teorizacións sobre o Ciberespazo. O seu maior problema, dende o meu punto de vista (alén da presenza elevada da física e da matemática nos artigos dos arquitectos, que os converten no equivalente das taboíñas cretenses en Lineal A para a miña humanística cabeciña) é o peso que lle concedían daquela, nas visións sobre cómo se ía desenrolar a Rede de Redes, aos temas de Realidade Virtual. Facede memoria, e seguro que lembraredes aquelas aparatosas luvas e cascos, os soños de crear entornos interactivos e inmersivos onde puidésemos pasear e vivir (uns entornos fantaseados en diferente grado por Baudrillard e William Gibson), e que puidesen chegar a esluír a impresión do Real. Toda esa liña profética non se cumpriu, e seguimos apegados ás máis conservadoras interfaces da pantalla e do rato (e por moito tempo, seguramente. O que non quita que un porvir relativamente remoto faga realidade as fantasías que soñaban os teóricos primeiros da cibercultura).

Falabamos antes dun anuncio e unha dozura. O anuncio é a saída, este sábado, do primeiro número dun suplemento cultural e mensual na edición galega do ABC e que coordina e dirixe Ramón Blanco. Ficades emprezados a botarlle un ollo e a perdoar o eco monárquico que esbare polas páxinas alén da separata. A dozura é un poema coreano de Park Hyo-gwan que (xa daquela) evocaba as infindas delicias e marabillas da Doncela de Xenxibre...

Desexaría que o soño no que sentía saudades da miña amada
transmutara en alma de grilo.
e que na noite longa e profunda do outono
entrara o grilo no cuarto da miña amada.
Así pois, quixera espertalo cando durme profundamente,
esquecida de mín.

Liado

Pois iso, que se estes días é certo ando algo escaso de entradas, tamén o é que conto con desculpas convincentes, xa que os traballos do máster e as lecturas atrasadas deixan pouco tempo para fedellar no eido virtual. E cando arrinco uns minutos de lecer, varias ideas pelexan con variada sorte para acadar o estado de entradas...

Como me vexo incapaz de decidir entre elas, de novo recurro ao referendo coma cifrado de escollas. Podería latricar un chisco sobre:

-O cidadán Tipu Sultán, fundador do clube dos Xacobinos e que morreu heroicamente, sable en man, defendendo as ruinas da súa capital contra os odiados invasores ingleses.

-Libros: tanto unha reseña de 'Virtual Communities' de Howard Rheingold coma un anaquiño de 'Cyberspace: First steps', editado por Michael Benedikt.

-Reflexión: Israel e a cuestión nacional: Ontoloxía do Xudaísmo.

-Barroco, alienación, materialismo cultural: Carlos I, 'el-rei mártir' e a antipatía estética de Cromwell e os puritanos.

Xa sabedes. Sen pretender dirixir a opinión dos lectores, non me privo de colar un retrato do Sultán loitador...

Miscelánea

Por estes días morreron dous escritores famosos, nas antípodas ideolóxicas, aos que lín e polos que teño un grande respecto: Aleksandr Solzhenitsyn e Mahmoud Darwish. Os dous son de sobra coñecidos, o que non obsta para adicarlles unha pequena semblanza subxectiva.

O 'Arquipélago Gulag' é unha desas obras que leo con certo horror e pracer masoquista, e que me permitiu ver nunha perspectiva algo máis crítica certas ideas nas que (mal que ben) creo e as súas desastrosas aplicacións prácticas. Non dubido, amais, de que alomenos o 60% do que conta o autor, malia a súa tendenciosidade ultraconservadora e mística (nisto lembra a un espectro de Dostoyevsky) é a verdade sobre o retablo de horrores da tundra siberiá, e deixa establecido un camiño que non se pode volver a seguir desa maneira. Do libro só rescatar a anécdota dunha conversación carcelaria de Genriij Yagoda (o terceiro tchekista-xefe, e representante da decadencia moral desta; se o primeiro fora un cabaleiro cruzado puritano e incorruptíbel e o segundo un intelectual culto e frustrado -aprendeu persa só para poder ler a Omar Khayyám-, Yagoda foi un mero lacaio pervertido: coleccionaba consoladores e pornografía, e o único elemento redentor que tiña era o seu amor apaixonado pola nora de Gorki; de Yezhov ou de Beria mellor xa nen falar...).

Mahmoud Darwish foi ata a morte a voz inquebrantábel do pobo Palestino: comunista, testemuña elocuente de exilios e sufrimentos, e un grandísimo poeta, autor de máis de 30 libros de versos, entre eles Awraq Al-Zaytun ('Follas de Oliveira'), al-Kitabah 'ala dhaw'e al-bonduqiyah ('Escribindo baixo a luz da pistola') e Ahad 'asher kaukaban ('Once planetas'); curiosamente (ou non tanto...) apenas foi traducido ao inglés. Sobre o facer poético dixera elocuentemente:

"Pensaba que a poesía podía mudalo todo, podía mudar a historia e podía humanizar, e penso que a ilusión é moi necesaria para impulsar aos poetas a que se impliquen e para que crean, mais agora penso que a poesía cambia tan só ao poeta".

Pechar a necrolóxica cunha mención a Aimé Césaire, que xa morreu pouco antes de marchar eu pra París, e que ten conquistado un lugar no corazón do mantedor especialmente pola súa pequena 'Tempête' ou o 'Caderno de retorno ao país natal'.

No eido dos vivos, destacar que Xose Luís Méndez Ferrín acaba de xubilarse do Santa Irene despois de numerosas décadas como profesor de liceu. Agardamos que o tempo libre lle permita dar ao prelo algún libro novo e sustancioso -alomenos, un chisco máis que os dous últimos, que ei confesar me resultaron un pouco decepcionantes-.

Macedonia (V)

Xa levo unha verdadeira dinastía (Antigónida ou Antipátrida, segundo se prefira) deste tipo de entradas 'caixón de xastre'...

Mañán lisco cara París, como xa vos adiantara, para participar no Congreso 'Urbes Europaeae' baixo o epígrafe xeral 'Crise e reconceptualización da cidade - Vangarda e Postvangarda'. Os curiosos téde-lo programa eiquí (ao picar no cartaz ábrese un arquivo pdf coas actividades). A miña parolada (que por causas que non veñen ao caso está mal titulada e posta o día equivocado...) é 'Mapping the Unmappable: Xiro Espacial, Cidade Posmoderna, Cibercidade', unha 'pequena' aproximación (sen ironía, ou alomenos, sen moita ironía; moi longa non é: só 9 folios, anque supoño que terei que recortar ao besta para que encaixe no máximo de 40 minutos que me serán asignados...) a estes tres interesantes conceptos.

Como de costume -xa sei que sodes uns adictos ao laio e crónica de desdichas que vos agasallara dende Tartu- podedes agardar jocosos sainetes que incluirán -presumíbelmente- arlequíns asasinos, aeorportos-liñas de bus-metros-labirintos do Minotauro, un país de anglófobos furibundos que runcharán o fuciño cando me oian pedir orientacións na língua de Shakespeare e outros accidentes inesperados (a caixa sorpresa!). A estrela polo momento promete ser a que eu xa alcumei a 'Comuna Dzherzhinsky' (moi apropiado o da Comuna, estando en París), nunha residencia con habitacións para 4 e 6 persoas. Ben pensado (e comparando tamén con Kiel e con Tartu), os galegos novos vivimos en luxo asiático, nunhas residencias universitarias que son os 'Hoteis Palace' do mundo do aloxamento estudantil.

Mais se macedonizo esta entrada é porque alén de pre-avisarvos dos meus divinos sainetes parisiéns atopo apropiado pararme nunha noticia que acabo de ler: a descoberta, en Bamyan (onde os Budas aqueles que estouparan os Talibáns, e que nun futuro indefinido van ser reconstruídos polo goberno xaponés) das que probábelmente sexan as máis antergas pinturas a óleo do mundo, un seis séculos anteriores ás europeas. Unha noticia cultural e neutra baixo a que se agocha, claro está, todo o discurso do Orientalismo, da nosa misión rescatadora dunha cultura que eses salvaxes nativos non son quen de entender ou de coidar. O Imperialismo cultural que tan ben resumía a cita inicial (tirada do '18 Brumario', de Karl Marx) no libro de Edward Said: "Non poden representarse a sí mesmos; deben ser representados", e que enceta coas 'misións humanitarias', que é para o que agora serven, ao parecer, as forzas armadas do noso estado, poñendo caraveis nos fusís e bombardeando xoguetes e chocolatinas alá pola Gándara (neste caso, a ironía, moita ironía, está marcada; estou a pensar nun textiño de Hobsbawn sobre o Vietnam, anque é algo que deixarei, como a reconstrucción dos Budas, para un futuro indeterminado).

Macedonia (4)

Como de costume, amoréanseme cousas e imaxes dun xeito impresionista, o que obriga a tecer un lenzo de arabescos e cores contrapostas, anti-harmonías fóra da escala dodecafónica...

Onte, en vez de aplicarme ao sisudo estudo dos valores confucianos (metáfora incompleta dos temarios de opos que con algo de sorte me darán acceso ao mandarinato inferior dos mestres de secundaria...) estiven a pedir papeis e a vaguear por Compostela con ese malvado corruptor de maiores e menores que é out of time man. Parte do parque de atraccións incluiu a visita ao novo Couceiro, de numerosas plantas, co gallo de capturar as 'Crónicas de Gáidil', o primeiro xogo de rol en galego e que merece unha reseña máis polo miúdo (en próximos días, que aínda estou a ler o volume...). Polo de agora, agradecementos e entrantes podedes degustalos eiquí.

Outro sitio onde estivemos e foi no novo restaurante Hindú que abriron en Santiago, cousa ben socorrida, xa que un dos legados da Experiencia Inglesa do mantedor, alén da língua, foi un vicio incurábel polos currys picantes e especiados... Xa fomos dúas veces en dúas semanas...

Dispersos despois polo remol culinario (Pablo abandooume para ir a aulas e logo a unha cea frustrada no restaurante Xaponés), tiven tempo de sobra para pasarme por un recital en Sargadelos, do que supoño aparecerá en breve a Crónica de Sociedade nalgures (no blog de Modesto, quizaves?). Senón, ou se o público a demanda, dareille saída e excusa para unhas liñas e unha entrada.

Tamén me chegou unha carta manuscrita de Sir Gawain dende París. Temos un curioso intercambio epistolar (Les Liaisons Dangereuses), xa que eu sempre lle contesto pola Rede, en parte polo horror vacui que me inspira a miña propia escrita (que insiste en ser árabe e occidental ao mesmo tempo, e merece Pena Capital por delitos de Lesa Maxestade contra a caligrafía). As cartas parisiéns rescatan doutra volta o fetiche da verba escrita e atesourábel en caixóns de sándalo, ou nunha persoal antoloxía da escrita do Meu Moi Querido metaformoseado en Vizconde Valmont, ao que tanto se bota de menos dende que xoga (tamén, noutro travestismo literario) a Gargantúa na Cidade das Guillotinas...

A breve incursión na Cova Filolóxica tamén descubriu a arqueoloxía do saber -sen excavar- dos muros de papel e dos vellos coñecidos e coñecidas que tanto boto de menos este ano, anque quizaves haxa unha posibilidade (estreita, coma ponte pendente sobre o paraíso) de que os poida ver máis a miúdo dentro dun tempo. Xa veremos, xa...

[entre as vistas, por certo, non podía fallar a Doncela de Xenxibre, o que me lembra que teño un texto pendente do Quinteto que me propuxera adicarlle; mans á obra, entón]

P.S.: Antes de liscar, as acuciantes demandas do Nadador e da súa política memeira conservadora e viciosa obríganme a adiantarvos tamén 8 esceas, ou momentos históricos dos que me recomendou falar. Cando estábamos no Instituto, o Mantedor labrárase a mantenta unha fama de articulista longo e infumábel. Nas páxinas da 'Casa da Gramática' podíanse topar baixo a grafía dos seus pseudónimos textos informes sobre os Reis Magos, a mitoloxía eslava, a Revolución Rusa e (oh la lá) máis de doce páxinas adicadas ás relacións comerciais do Exipto Faraónico, parte dun proxecto (afortunadamente) frustrado de trazar unha lectura marxista das Relacións Tributarias na Antigüidade dos Imperios de Oriente Próximo. Mais na Facultade, despois, non cheguei a aprender Sumerio, Acadio e Xeroglífico. E baixo o mesmo título que ese pequeno monstro do meu maxín ('Exipto e o Exterior'), eivos esmiuzar en anacos potábeis os oito momentos dos que me toca predicar.

Alcolea, Alcolea!

"una serpiente es más humana que un fascista o un racista; un tigre es más humano que un fascista o un racista"
Hugo Chávez

Estan son as derradeiras palabras que empregou o dirixente da República Bolivariana para referirse ao ex-presidente do goberno, ese ananiño con cara de leite agria e look de burócrata de provincias. O pouco amor que cara o señor Aznar amosan os latinoamericanos (xa Fidel se adiantara co mote de Führercito) só coñece excepcións parciais nuns Estados Unidos de forte recendo neocón. Mais parece ser que a laboura de lacaio dos intereses imperialistas e embaixador latinizante non eximen de ter que pagar as débedas para conseguir a Medalla de Honor do Congreso...

O cumio latino está que arde. Ás repetidas calificacións de 'feixista', entre outras cousas, que choveron sobre o bigotudo, para ira de Bambi e do Borbón, sumáronse despois os ataques de Daniel Ortega. A portas fechadas, a lectura de beizos parece indicar que os distintos mandatarios estiveron a tirarse os trastos á cabeza, cunha cesura cada vez maior entre o bloco progresista (Venezuela, Nicaragua, Ecuador, Bolivia, Brasil) e os Sicofantas do Libre Comercio, coma o colombiano Uribe. Pero a imaxe coa que nos atronarán estes días é a do Rei español, cun vermello cangrexil nas fazulas que denota cabreo tremendo ou tremenda embriaguez (no caso dos Borbóns, calquera das dúas opcións é válida...) mandándolle calar a Chávez e liscando da sala por uns minutos. Mentres, o Bambi idolatrado da esquerda posmoderna europea pedía respecto por un dirixente 'elixido por tódolos españois' (non coma o Borbón, entón, ao que tampouco podemos faltarlle ao respecto). Podía extender a man cara Adolfo, non Súarez, senón Hitler, que tamén foi elixido por (non todos, iso sí) os alemáns aló polos anos trinta...

Fai moito tempo que o Mantedor quería dar unha mostra do seu apoio (condicional, claro; cústame entender as eternizacións no goberno, e despois de certos incidentes do século XX e o bando dos 'bos e xenerosos' nos que a intelligentsia mirou cara outros lados, toca ser máis cautos que nunca) á República Bolivariana e expresar a súa admiración polo presidente Chávez; velaiquí que me serven unha oportunidade en bandexa. Con tódolos defectos e personalismos que se lle poidan imputar ao venezolano (e máis dende unha conciencia occidental acostumada a outros modos...), é a única persoa que está a facer políticas socialistas hoxendía. E facendo a cuadratura do círculo, que é a de respectar os dereitos democráticos e empregar os medios 'legais' para facer as cousas, cando os revolucionarios clásicos, forxados por defecto nos moldes do marxismo-leninismo tenden a ser poucos fetichistas (por dicilo lixeiramente) cos dereitos e liberdades de orixe liberal e burguesa, mais que acaban por resultar imprescidíbeis para evitar o Mal Maior. Só toca o lamento de non poder estudar máis detidamente todo o que está a suceder no espazo da República Bolivariana (e non só alá: Bolivia, Nicaragua, Ecuador e, algo menos, Brasil están a dar mostras de que hai política posíbel aínda no Deserto do Real. E non só as ampliacións de dereitos para minorías baixo un marco neo-liberal na economía)...

E se a alguén lle toca calar, supoño que é máis ben ao Borbón, que sentiría ramalazos de mala conciencia (se é que os Borbóns son capaces diso; anque a única laboura que cumpren ben, sospeito, é a de vivir de rentas e poñer a cabeza a ritmo na peza da guillotina, como o cidadán Lois Capeto) cando oe increpar a Aznar, aquel 'falanxista republicano' (sic!) na súa xuventude. Ben sabemos nós que o Príncipe de España foi peón efectivo do vello dictador, anque soubera reconvertirse e protagonizar esa farsa grotesca, esa reconversión por parte dos sectores intelixentes da dictadura (UCD) e dos dunha esquerda covarde e derrotada (PSOE e PCE), ese aborto e fracaso histórico que chaman 'A Transición'.

O dito. Se hai algunha esperanza nestes días tenebrosos, virá do Novo Continente en caravela inversa. Eiquí só fica berrar por outra Alcolea que envíe dunha vez aos Borbóns a un exilio definitivo.

P.S.: Vaia... non sabía ata fai uns días que o deseñador de Brasilia, ese arquitecto xenial que é Óscar Niemeyer, é comunista (anque as listas de Premios Lenin da Paz, que percorro con frecuencia en busca de escritores, deberían terme avisado)...

O Oitavo

No MundoDisco de Pratchett, o número oito ten unha especial significación máxica. Evoca tamén a oitava cor, octarina, que só poden ver os magos, e o famoso Oitavo, o grimorio cos oito feitizos que empregou o Creador do Universo cando se puxo a choiar nun tan absurdo como para flotar nun disco enriba de catro elefantes e unha tartaruga cósmica...

Pero o oito que me trae eiquí non é ese, senón outro meme que nesta ocasión me empaquetou o Mario. Como neste caso se trata dun octaedro de libre escolla, de 8 cousas calisquer que o Mantedor queira listar/comentar/narrar, o epicúreo dentro de mín escolle 8 momentos de notoria felicidade e satisfacción existencial...

1 - A primeira é, claro, o primeiro amor. Ou máis exactamente, a noite que me decatei, non sen moitos esforzos (dada a mítica torpeza da FraVernero no referente a descifrar a psicoloxía feminina) de que esa comunista madrileña que se empeñaba en provocarme estaba en realidade toliña por mín. Despois dunha mirada desas magmáticas que derretirían ás pedras, o Mantedor marchou contente, baixo un ceo estrelado e con esa ledicia explosiva que non che cabe no corpo e che obriga a brincar, danzar, moverte...

2- Fai uns anos tivera lugar un congreso de Poesía en Compostela, organizado polo PenClube, co gallo do Día Mundial da Poesía. Foron uns días entretidos e interesantes, nos que o meu fetichismo se veu satisfeito ao escoitar e entrevistar a xente como Wole Soyinka, Derek Walcott e outros, menos coñecidos pero tamén moi bos (como Charles Tomlinson, ao que lle andaba a facer as beiras e que por algún motivo me provoca unha inmensa timidez ao tentar abordalo). O Congreso daría para moitas entradas, pero agora quédome co recital que fixeron os meus colegas Sacousos, Manuel Lôpez e Ramón Blanco, a primeira noite. Sentado no Momo, Gin-Tonic na man e versos deles a escorregar, tiven o nirvana dos instantes extáticos e irrepetíbeis...

3-Voume ter que facer máis breve, ou o post será interminábel... Estar no Prado na mesma sala co 'Xardín das Delicias' do Bosco e 'O triunfo da Morte', de Brueghel (os meus dous cadros favoritos) fíxoseme moi breve. Só unha hora para admirar como se merecen, en vivo, as dúas xigantescas pezas.

4- Hai moitos libros e novelas que, como fanático lector, me tiveron enganchadísimo, e me provocaron a euforia que habitualmente só causan certas sustancias sólidas, líquidas e fumables... No tempo en que seguía as bibliotecas de Borges e as traducía a Paraíso Persoal, rescatei da colección poeirenta de libros ingleses da biblioteca da Serra unha edición moi chula do 'Nome da Rosa' de Eco, e tamén me perdín na biblioteca de dentro da ficción... Días despois tentaría tamén facer a tarta da que se dá a receta nas páxinas dese 'proxecto de novela posmoderna definitiva' (anque daquela, do demo se sabía o que 'posmoderno' significaba, malia ter lido a algúns dos seus escritores canónicos).

5- Voltando á mitomanía, a primeira vez que o noso colectivo trouxo a Ferrín para unha charla-coloquio sobre 'O ventre do silencio' (saíra por aquelas datas) tamén foi unha xornada de nerviosismo e alegría. No noso maxín mitificador, víamos ao autor sacando un nove curto de Moncho Reboiras á menor provocación, pregunta espiñenta ou tratamento do reintegracionismo. Pola contra, estivo moi simpático, alén de demostrar unha paixón desmesurada polos calamares frixidos...

6- Premio! Ou non... Neste caso, o blogueiro Nadador, naquelas datas amigo íntimo do mantedor, presentárase dun xeito rocambolesco a un premio literario de cuxas posibilidades era realmente escéptico (e iso que xa publicara un libro nese selo editorial). Eu expresáballe a miña confianza cega en que ía a conseguir gañar o certame, e no medio dunha película que xa non lembro, na aula de imaxe e son (podía ser Matrix? Ou Sospeitosos Habituais? Sei que me perdín o momento climático), chegaron para avisarme a mín (Nadador dera o meu teléfono) de que chamaban do certame. A emoción facíame baixar as escaleiras de 5 en 5. Ao final non gañara o premio, pero queríanlle publicar o libro igual (varias visicitudes seguiron a iso, e o libro ao final non veu a luz)...

7- Agora, a inversa (máis ou menos), é que un amigo meu, o fotologueiro Varela, nun dos meus recurrentes periodos de depresión galopante, tristeza e depresión absoluta, deu en sorprenderme co agasallo inesperado dunha edición de luxo do comic 'Watchmen', de Alan Moore. Por suposto, a ledicia non ven do agasallo (anque tamén se agradece, claro) senón do detalle, e da demostración empírica do moito que che queren os teus amigos cando máis necesitas deles.

8- Para rematar, e como bo galego, tería que saír un episodio gastronómico. Mais a prezo de decepcionarvos, e de irar aos lectores que xa me acusan de nostálxico, teño que mencionar os días da LOU, que para mín foron como un amor e borrachera de dous meses e o celme da felicidade colectiva. A Revolución debe ser mellor, pero esa creo que xa me provocaría un infarto. Mais a ledicia sempre se paga, e a resaca daqueles días, no político e tamén no sentimental (xa que o corazón gastado tamén vibrou, e non só por amor colectivo) aínda a sigo pagando relixiosamente, como unha hipoteca.

Aí tedes. Fica pasar o relevo. Como non quero ser cruel, indultarei á metade, e só lle deixo o encargo a Leopold Bloom, novo nestas lides blogueiras e memeiras, a Suroeste, que estes días está moi calada, ao Nadador, pola parte que lle toca, e a Pris, que nunca me dí que non a un meme e xa me encasquetou algúns...

Macedonia (3)

Unha derradeira macedonia de froitas (quizais mango ou feijoas, nun tapiz ao estilo de Arcimboldo ou deses gorros de exuberancia froitil de cantante latinoamericana dos 40). Ma non troppo, que senón cansa...

Acábame de chegar o Diario de Prisión e as Cartas de Dzherzhinsky, que agardaba con impaciencia. O libro resulta máis pequeneiro do que agardaba, alén de ben curioso: é unha reimpresión dun volume homónimo, editado pola Universidade de Honolulú (?) en 1959 (?? En plena Guerra Fría? Admiradores do Chekista Xefe e Gran Inquisidor nos Estados Unidos?). A tipografía é tosca, e o ton xeral é moi semellante a aqueles volumes da Editorial Progreso que se mandaban dende Moscova. Parecería unha traducción ou convenio con eles, mais non aparece nome ningún, nin de traductores nen de editores, alén da Universidade...

Os prólogos, feitos pola viúva e polo propio Félix (unha breve reseña sobre sí mesmo que fixo no ano 1921 para incluír na Gran Enciclopedia Soviética) seguen a mesma liña ditirámbica, con algunha graciosa nota anti-trotskista. Todo suma para restarlle forza como como futuro sustituto laico e marxista do 'Eloxio á milicia templaria' (niso lévalle ventaxa o 'Qué Facer', non de Lenin, senón de Chernichevsky; ou o 'Estado e a Revolución', este sí de Vladimir ílich), mais un fará un esforzo de todas todas...

Resultou coincidencia que estaba a ollar, e a reler anacos de dous dos libros de E. Hobsbawm (de certo o historiador marxista máis coñecido do século XX) cando me chegou o novo. A 'Entrevista sobre el siglo XXI' parece confirmarnos moi tépedamente que o autor xa non acredita na utopía emancipadora, anque non se arrepinta (de certo, seguir sendo comunista por estas datas require algo máis ca un exercicio de fé ou unha voluntaria e non-literaria suspension of disbelief....). A colección dispersa de artigos sob o lema 'Revolucionarios' deixa varias pérolas, das que non me privo de citar esta:

"Non coñezo ningún movemento ou réxime revolucionario, sólido e organizado, que non teña desenrolado acentuadas tendencias puritanas. Incluíndo os marxistas, cuxos fundadores elaboraron unha doutrina nada puritana (que no caso de Engels era activamente antipuritana). Mesmo en Cuba, cunha tradición nativa que é o contrario do puritanismo. Incluíndo á maioría dos oficialmente anarquistas-libertarios. Quen crea que a moralidade dos vellos militantes anarquistas era libre e doada non sabe do que está a falar. O amor libre (no que crían apaixonadamente) significaba non beber alcool, non tomar drogas e practicar a monogamia sen estaren casados".

Macedonia (2)

Seguimos na lareira destes días preguizosos, como aqueles de dispersión de ideas que me deron pau para unha entrada dispersa que agora mimetizo...

No eido das lecturas, estou a atacar os últimos compases de 'Los Indoeuropeos y los orígenes de Europa', de Francisco Villar. Era un libraco que durante o curso, nesas horas libres demasiado curtas para facer algo productivo e demasiado longas para só vexetar (sobretodo se non hai alguén con quen cafetear...), ía lendo por entregas. Os capítulos eran breves, e o tema sempre me ten fascinado moito. Xa vos colara, daquelas incursións no pasado lingüístico pechado no libro, unha entrada sobre a etimoloxía indoeuropea do *oso*. Agora que remato, língua por língua, pode que vos aburra un día destes con outro anaco sobre os latinos, os hititas ou os tocarios...

Malia tocar a Roma un chisco a desmán, tamén a afecta a afición rediviva (zombi sacado das catacumbas da Rede e da Memoria) o primitivísmo xogo 'Centurion, Defender of Rome'. Reliquia pixelada do ano 90, foi un dos xogos ictiosáuricos que, co KGB, nos mantiveron a mín e a Javier Rodríguez 'Panero' ata altas horas da madrugada pegados á pantalla (incluso perto da época dos exames), e que contribuiu alén a unha pequena mitoloxía de chistes endogámicos e jerga especializada ('Tu no eres Rukov'. 'Joder con el Tío Vanya!'. 'Si tu eres Comprador 2 you soy la abuelita de Stalin'.'Ostia, Gorbachov!!'. 'Non fagas chistes con Degollador!'. 'Árabes non, que son weak'. 'Hai que estrenzear esas lexións'. 'Merda, os Partos outra vez non!!'). O piso-tugurio de Panero estaba a carón do meu, nas Camelias, ao pé das cataratas do Niágara que lle deu ao Concello por poñer no sitio, polo que moitas noites tamén pasaba por aí, alén de para atacar co 'Cenutrio' ou levar á praxe virtual as miñas fantasías Chequistas, co gallo de continuar o noso Ciclo Terence Hill e Bud Spencer ('Isto dá para un traballo clarísimo sobre o carnavalesco Bakhtiniano!'), ou para falar de Xadrez e poesía de calidade (os estantes de 'Panero' agochaban unha boa colección de hiperións e outros libros, e algunhas ranciadas marxistizantes do seu pai).

Ah, sí. Tamén pelexo con Klimt. Na nosa caixa máxica das sorpresas (ou sexa, a biblioteca municipal de Outes) sempre atopas cousas curiosas se buscas un pouco entre os estantes. O que me ten gañado o corazón son uns libros de filosofía en Inglés que sacou a Encyclopedia Brittanica e que arrecenden a plastilina (o tema da plastilina déixoo para unha entrada futura e proustiana...), as obras de Racine ou o Romanceiro Chinés. Tamén se agochan bestas negras e infames, claro: unha longa xeira de paperbacks de Pérez y Pérez (novelas históricas e malísimas do franquismo)e a 'Poesía Heroica del Imperio' con xugo e frechas estampadas. Fai anos había un libro de Demonoloxía estremadamente popular que acabou desaparecendo, deixando quizais certo recendo a xofre e un Corán de tapas amarelas (ou son verdes?) santiguándose repetidas veces. O caso é que xa me escapei do tema, que era un libriño encantador de Klimt que amais está en galego.

Trala fogueira da miña cotidianeidade, só fica recoller as ascuas dunha comida copiosa (outra máis) na que a celada agochouse como reunión cultural da asociación 'Terra de Outes', que en breve vai sacar unha revista. Comezo a sospeitar (se non o sabía xa...) que en realidade, somos un grupo gastrónomico encuberto...

P.S.: Incríbel pero certo. A Rede de Redes permíteche atopar frikis do 'Cenutrio'. Nada menos que toda unha páxina web con consellos para gañar o xogo, e en tres idiomas...

P.P.S.: Non pensedes que vos libráchedes do espectro do Indoeuropeo, anque ben pensado, estou por reconvertilo nunha entrada peñazo sobre mitos e construcción nacional a partir do caso dos búlgaros, tan parecido (incríbel...) ao noso en varios aspectos...

Eesti Luule - A Cruz no Báltico

Pois sí, miñas donas e meus señores. O mantedor, travestido de personaxe do teatro de Zacarías, con sombras do Ganivet, comeza mañá unha estadía polo Báltico. Anque desta volta, a cruz xa está nos mares do norde (un preferiría desfacela), e segue o camiño inverso daqueles conquistadores cabaleiros teutónicos que asentaron señorío feudal e señores bispos (ou Arcebispos) en Livonia.

Uns días en Riga e logo o curso de aprendizaxe de estonio na Universidade de Tartu, a Compostela local. Agardo aprender algo da língua, quizais ata o nivel de traducir cousas sinxelas e poemas abusando do diccionario. E pillar literatura local en línguas que entenda con máis soltura... Para empezar, na lista da compra, están as dúas pezas épicas (o Kalevipoeg e o Lacplesis), Lidia Koydula (a Rosalía de Vändra), o atormentado Juhan Liiv, algúns do grupo Arbujad, e algún novelista recente (Tõnu Õnnepalu, traductor, novelista, poeta posmoderno e último premio Liiv). Da parte letona un chisco menos (menos estou) e alén do xa mentado Lacplesis, quizais un libro de poesía e unha novela... Xa veremos, que tampouco vou tan espléndido de cartos, mais os libros e os agasallos son un terreo no que non me sinto moi culpábel consumindo.

É posíbel que vos escriba dende alá, xa que creo que están moi ben dotados no tema informático, mais non prometo nada. No peor dos casos, agardade con paciencia unhas crónicas estonias cando volte dun verán fresqueiro...

Meme 63 - preguntas chorras

Bon, sempre me andades liando con estas cousas...

1. Qué hora é? 13:16

2. Home e Apelidos Zacharias Werner.

3. Cantidade de velas que apareceron no teu ultimo aniversario? Xa non me agasallan con tortas de aniversario... (sinf!).

4. Ariños? Estaría curioso con eles... Sobretodo, no nariz.

5. Tatuaxes? Sempre lle tiven un terror irracional e malsano ás agullas...

6. Estiveches namorado? Depende do senso que lle queiras dar a unha palabra tan polisémica, pero... supoño que sí.

7. Fuche a por todas? Non creo. Bon, nalguna ocasión. Moi novo e moi bébedo...

8. Amache tanto a alguén como para chorar? erm... entra dentro do posíbel.

9. Darias a vida por? Nada. Qué, son un malvado egoísta. Quizais o socialismo (se funciona e se parece nalgo ás ensoñacións e Fourier e Kropotkin, con tobogáns de auga e simios camareiros...).

10. Cocacola ou Pepsi? As dúas son o opio de Occidente (Mao dixit). Coca-Cola.

11. Sprite ou Seven up? Non sería quen de establecer a diferenza. De novo bebíaas moito...

12. Arriba ou abaixo? Abaixo é onde esta o pobo sempre, e os criados. O arriba está para ser tumbado e asaltado e... Qué? Como dis? Ah, vaia, ... referíaste a iso... Tamén abaixo.

13. Cafe ou té? Té, sen dúbida. Parte da miña colonización cultural polo Imperio xa medio caído. O café só como beberaxe malsán para manterme esperto.

14. O vaso, metade baleiro ou metade cheo? Case sempre está medio baleiro, pero hai que persuadirse de que está medio cheo...

15. Sabas lisas ou con animaliños? As que me gustarían incluirían runas complicadas, silabarios de línguas exóticas e demais pesadelos de filólogo...

16. Cor de carpíns? Que demo son os carpíns? Digamos que púrpura...

17. Numero de clazado? 39-40, ata niso os meus pés son rebeldes e pouco acomodaticios...

18. Lugar para que te biquen? Case calquera é bo se che está bicando quen queres.

19. Feira ou festa favorita? Cando quedábamos con amigos, o Día da Patria.

20. Canción que estas escuchando? Ningunha. Agarda que poño algo... Beck, Sexxlaws.

21. Restaurante? Non gasto moito diso... O 16 está ben, non é ultracaro e ten pratos moi enxebres...

22. Flor? Rosas brancas tan ben, e son evocativas. As de laranxo ulen moi ben, e lese estupendamente á súa sombra.

23. Tema de conversación máis detestado? O fútbol, sen dúbida.

24. A gasosa, con ou sen xeo? Toda bebida non fervida debería beberse o máis fría posíbel (sen que se che pegue, como o nitróxeno líquido, claro).

25. Tom ou Jerry? da Warner, túrrame máis o Coiote...

26. Disney ou Warner Bros? A Warner é máis surrealista, e un chisco menos reaccionaria.

27. Restaurante de comida rapida? Escóllase entre o 'Pulpo' e a cafetería do Auditorio.

28. Cando foi a túa ultima visita ao hospital? Creo que xa choveu moito dende aquela...

29. De que cor é a alfombra do teu dormitorio? Básicamente, unha mestura de amarelo pálidísimo ou branco esquelético, con varios verdes e algo de rosa-branco esluído.

30. Como chamabas ao teu osiño de durmir? Polo seu nome: Félix. E non era un oso. Era un gato.

31. Cantas veces suspendiche o teu exame de conducir? Mellor non lembrarse...

32. Onde te ves dentro de 10 anos? Quen sabe?

33. De que persoa recibiche o e-mail anterior a este? Non recibín isto por correo... o último foi unha transferencia bancaria (cartos, cartos!).

34. Quen dos teus amigos vive máis lonxe? Algún teño perdido polas Inglaterras...

35. Hora de te espertar? Se durmo na miña cama, entre as 8 e media e as 9.

37. Quen pensas que responderá este meme? Ou sexa, a quen lle cargo o morto... Vexamos... Á Raíña, a Mario, a Suroeste e a TorredeBabel...

38. Que lle dis aos que non respondan? Terán que inventarse unha excusa convincente, ou afrontar a miña teimosa Ira!! Ou máis ben, unha sarta de indirectas, ou se escollen, a 'Caixa Sorpresa'.

39. Mellores amigos? Cal é o raseiro que se usa para poñer uns enriba dos outros? Sacousos e Comparatas.

40. Os teus mellores inimigos? Non gasto (que eu saiba), alén dos abstractos.

41. Amor platonico? E iso que é? O que me fai buscar a beleza máis alá das cousas, o inacadábel, aquel co que non pensas a priori en intercambiar fluídos, senón en esceas cursis sacadas da Disney, o cine Americano e da mala literatura? Bueno, poñamos á 'Doncela de Xenxibre', que pode valer para os tres...

42. Que cambiarias da túa vida? Demasiadas cousas e demasiado poucas...

43. Que deixarias como esta? A min mesmo?

44. Cantos timbrazos antes de coller o telefono? Depende do lonxe que o teña...

45. O mellor dia da túa vida? Tería que pensalo ben... Seguramente, cando me enrollei coa miña primeira moza.

46. Pellicula preferida? 'Outubro', de Eisenstein.

47. Cd preferido? É que hai tantos... Pon o 'Pierrot Lunaire', de Schöenberg...

48. Peor sentimento do mundo? O amor non correspondido.

49. Mellor sentimiento do mundo? O amor correspondido.

50. O primeiro que pensas pola mañá cando espertas? Argh! Co ben que estaba durmindo...

51. As tronadas gústanche ou asústante? Adóroas. Podería botar tempo indefinido só fitando para elas (e un chisco menos, para o lume).

52. Se puideras ser outra persoa, quen serias? Non che sei... Quizais o poeta Mayakovsky, ou Felix Edmúndovich Dzherzhinsky...

53. Que hai nas paredes do teu cuarto? Polo momento, nada. En breve, o 'Pranto polo Cristo Morto', de Giotto, varias estampas da Commedia del Arte e algo do Bosco, Brueghel e de Kandinsky (se cabe).

54. Debaixo da túa cama? Pó?. Non, non moito. Terei que meter algo...

55. Cal é o coche dos teus soños? Non soño con coches, senón con cousas algo máis estimulantes. De pequeno, Kit (ou Kidd, ou como demo se chamase), o 'coche fantástico', e a furgalla do Equipo A. E o 'buggy' de Bud Spencer e Terence Hill (vid. 'Y si no, nos enfadamos').

56. Algo á persoa que che mandou este meme? Señor(a), qué fixen eu para merecer este cáliz?

57. Nomea á persona que tal vez non conteste? Calquera a quen non llo mande e non o vaia a ler. Agarda, que pos o 'talvez'. Digamos, Gawain (por provocalo) ou Pepín, ou o Garrulo Varela...

58. A que de certo non responde? Lenin, por exemplo, que está morto. Podería empregar un taboleiro ouija, ou erguerse da vitrina e aprender galego, pero son escéptico ('Hay que acabarrr con el capitalismoooo!').

59. Quien che gustaria que o respondese? Moita xente. Ginger, por exemplo, para saber máis dela. Xa, xa sei. Mono-temático...

60. Estas enamorada/o? Repíteme a pregunta...

61. Se non o estás... queres enamorarte? É un estadio absurdo e irracional de idealización dun ser humano tan bo (ou malo) como calquera outro. Sí, pero só se é unha loucura mutua.

62. Alguén especial na túa vida? Hai varias persoas, sí. Non demasiadas, pero dabondas.

63.Que hora é? 14:10 (entre a 41 e a 42 fun xantar...).

Non Lugares

No congreso de Kiel no que estiven xusto antes de Nadal (e do que xa vos teño falado oblicuamente en anteriores ocasións...) lembro que se fixera reiterada mención e emprego do antropólogo Marc Augé e do seu concepto dos Non-Lieux, que parecían inzar tódolos recunchos da literatura e a cidade posmodernas. Na mellor das conferencias para o meu gusto, o profesor Anxo Abuín debullaba as aplicacións da teoría enriba de varias películas, sinaladamente Play Time, de Jacques Tati. Para aqueles a quen non vos sone (eu tampouco sabía ren destas cousas, anque agora xa me fixen cun libriño do autor francés publicado por Gedisa: Los no lugares. Espacios del anonimato. Una antropología de la sobremodernidad), o de 'non lugares' refírese a eses espazos de tránsito e de confluencia anónimas, onde as persoas tecen momentos de espera: hoteis, aeroportos, saídas do tren ou do metro que ha de chegar. Espazos no que a xente se cruza en números inxentes mais nos que non se atopa, alén dos furtivos cruces do ollar.



Todos temos rituais establecidos neses espazos, nos que o local e diverxente repta, infructuoso, mentres tenta deixar pegada en edificios monótonos e feos que poderían estar por igual en Santiago, en Brasil ou nas illas Fidji. Aeroportos de cemento e tendas duty free, con algún guiño á cultura local nas pinturas ou tendas de agasallos. Colgantes 'celtas' e mural xacobeu na Lavacolla. En Stansted, o aeroporto barato e a desmán de Londres, sempre que vou merco un libro de Terry Pratchett na súa segunda librería. É que Amazón só vende edicións feas, americanas, mentras que as inglesas -as da editorial Corgy- ostentan as hilarantes portadas de Josh Kirby (alomenos, antes de que finara). Comer uns muffins. A pastelería anglosaxona afaga ao padal, e neste caso foi o amigo Javier Rodríguez 'Panero' (que en breve estará en Londres, por certo, xunto co tamén amigo David para asistiren os dous ao congreso trosko que organiza o SWP) quen mos descubriu...
Portia, a protagonista de 'The Death of the Heart', que estou lendo agora, é tamén ao seu pesar unha orfa desamparada que coñece a fondo outro dos non-lugares: os hoteis. No meu caso, que botei tamén neles boa parte da miña segunda estadía na cidade natal, o vello Taurus Park cobrou un aire de fantasmagoría: o edificio foi derrubado (o único cambio que topei en Bournemouth despois de anos de ausencias) para dar paso a un bloque de vivendas. Non agardamos que as pedras nas que vivimos se desfagan antes do ca nós. Só pervive unha ala onde estaban as dúas habitacións dos residentes fixos e o cuarto das camareras, agora reconvertido nunha especie de piso longo e deslabazado. Cociña no cuarto de Mrs. Miller. Dormitorio no cuarto de Mr. Tombelyn, aquel vello medio tolo que rompía moreas e moreas de periódicos e logo os guindaba pola cisterna abaixo. Agora o espello fumegante coa imaxe de eu mesmo enriba da cama, o Oxford Shakespeare aberto en Henry VI part 3 (ese día estivera no lugar exacto en que alguén, non Richard Gloster, asasinou a el-rei), os pés cansos e un lamb korma agardándome como cea pesada...
Só unha porta de incendios dá ao baleiro onde se conectaba antano esta zona co resto do hotel; detrás da porta (tabicada) xa non hai ren, só un pasado que se eslúe como un mal soño ou relembrar nostálxico, dependendo do día e do estado de ánimo...

Apuntes

Southern trees bare strange fruit. Hai un triangulo isósceles que debuxou con tiza o home branco, e cuxos vértices son: Negro, Árbore, Morte. Topámolo en Heart of Darkness, onde os exhaustos traballadores retíranse a un bosque tenebroso para morrer na sombra. Topámolo nas árbores dos Estados do Sul, foto e canción de linchamento cortesía da nosa bitacoreira Arale. Topámolo en relatos de Faulkner...

**********

No volume 52 da miña revista favorita (a Shakespeare Survey) vai un artigo moi interesante de Kate McLuskey: "Macbeth/Umabatha: Global Shakespeare in a Post-Colonial Market". Nel estúdase a evolución que o texto de William tivo por terras africanas, incluída unha famosa adaptación zulú de Welcome Msomi. Coma sempre, a loita polo significado convértese en escenario de loitas diversas: periferia absorvendo e dignificándose a través dun referente chave da cultura metropolitana; afirmacións de igualdade e universalidade baixo o manto da literatura; ao mesmo tempo, sumisión indirecta ao Imperio e o seu discurso branco e eurocéntrico, na que o local é un exótico adobo co que disfrazar ao cisne de Avón, que reforza a súa outridade inferiorizada...
Sempre é perigoso empregar as ferramentas de Europa para liberarse. Xa dicía Benjamin aquilo de que todo instrumento de cultura é ao mesmo tempo testemuño de barbarie.

**********

Barbarie do Congo e das mans cortadas. Da tiranía do caucho e da avarenta sede maligna dese monstro, el-rei Leopoldo (véxase o libro de Adam Hochschild 'King Leopold's Ghost'). Viaxe conradiá ao corazón das tebras, que está no reverso tenebroso de Europa, engaiolado dentro de nós mesmos. Bárbaro Támesis, sepulcros branqueados. Os remeiros negros como imaxe enganosa, sá e atractiva (Homoerótica?) da fusión home-natureza. Romanticismo? Pode. Mais tamén o discurso naturalizador do Outro que se lle aplica ás Mulleres. Muller, Negro, eslabóns da cadea da natureza, o instinto, o 'natural', o 'instintivo', o incivilizado. A cultura como hucha e fabuloso tesouro de cidades de cristal e aceiro, ágoras de discurso e retórica, pergameus, coma o couto do home branco occidental. Bloody Niggers!

**********

E nembargante, non hai algo de reaccionario no discurso que entresacamos de To kill a mockingbird? Quero dicir, un elemento lembra ao cine de Hollywood (e non estou a pensar na famosa adaptación con Gregory Peck no papel estelar de Atticus Finch). Some good men, que alén de título de western e dunha antoloxía feminista de críticos masculinos que respectan (Lacan era un deles), serve como chave barroca e retorcida de ferro vello co que forzar o ferrollo da ideoloxía. Un individuo bo e xusto que salva o sistema. Watergate, as personaxes de Capra (neste caso, o actor fetiche é James Stewart). A mentira que desenmascaraba Baudrillard (sí, Baudrillard!) en Simulacra and Simulation. Resolta dun xeito máis do meu gusto por Slavoj Zizek cando dí que o todo guión hollywoodiense admite calquer posibilidade de mal e de crítica ao sistema mentres que fique a porta aberta ao xusticieiro anónimo e modesto, home de a pé. O Incorruptíbel sen guillotina. Pero un xusto tan só non poderá salvar a Sodoma. Receta para o Sul tras séculos de discriminación racial e, dobremente, de xénero (neste caso a referencia é Alice Walker, The Color Purple): Toissant L'Overture, Boukman, Haití: exterminio da poboación de explotadores. Ningún sureño merece perdón, e os fillos pagan as culpas dos pais porque repiten tamén os seus pecados. Deus recoñecerá aos seus!

**********

A self-conciously deconstructing narrative. Eis a miña definición de Heart of Darkness. A súa complexa arquitectura está nun xogo/xugo irónico de tira e afrouxa co lector. Estades dacordo?

Macedonia

Como ben sabedes, é un significante con moitos referentes. O máis inmediato quizais sexa o Reino de Filipo e Alexandre Magno de cheiro lenemente bárbaro que deu comezo á conquista de Asia (e ás agachadas, ao subxugamento da Hélade). Falanxes e reinos fragmentarios, Diádocos na época dos reinos Helenísticos, Pella e Pidna, catro repúblicas vasalas de Roma.

Outro, máis cercano no tempo e no espazo, é a ex-república xugoslava, que alén da cercanía territorial, pouco ten en común coa primeira. Avispeiro de disputas balcánicas, a súa língua é parecidísima e intercomprensíbel co búlgaro. Anque ao parecer, tódolas línguas dos eslavos do sul se parecen moito...

Pero o significante que convoco hoxe é o de mestura varia de froitas (neste caso ideas, ou imaxes) coa que facer un rápido percorrido pola cautividade babilónica de FraVernero nesta longa fin de semana, ou aqueducto, na que estivo na Serra de Outes e, por terceiro fín de semana, forzosamente desconectado da Rede de Redes.

Foron uns días preguizosos, co moito durmir e escasa lectura (o que resulta paradóxico dada a carencia de Internet). A novela de Harper Lee To kill a mockingbird que teño que ler para aulas entúllaseme na gorxa e non dou adiantado nela. Pola contra, algo de escrita e as fantasías post-industriais do ciber e do steam-punk funciónanme mellor (a Chrysler building presidindo unha xigantesca metrópole derruída que se extende en tódalas direccións é unha fantasía recorrente).

Aproveito para evocar e felicitar o triunfo do poeta e amigo David Souto, do que xa temos falado eiquí e na vella corte de camelot, polo éxito acadado no certame de poesía Bouza Brey, co que agardamos ter o seu libro en breve. O segundo libro publicado do comparatismo, amais, despois do inaugurador Mecánicas Celestes de Noel Blanco Mourelle, que quedara finalista no premio do González Garcés.

E xa que falamos de Miguel González Garcés, non estaría de máis agasallarvos cun poema seu (fai tempo que non meto poesía na bitácora). Os seguintes versos pertencen á Bailada dos Anxos (1961):

ABRENTE DE GRANDES PORTAS DE CRISTAL.

Na noite as fontes foron de lume verde.

Paxaros brancos sobre o corpo inmenso da mañá.

O alcipreste é unha pluma na man lene do Norde.

A palabra longo tempo agardada vén berrando polo mar.

O ton lémbrame remotamente a certa poesía náhuatl coa que nun tempo estiven obsesionado.

A ninguén se lle pasará que a semana pasada estivemos a voltas co Día das Letras. Malia que para o mantedor, alén de lugares comúns, tódolos días do ano o son, promete meter unha entrada con doblete sobre María Mariño e Otero Pedrayo, continuando así coa sección mensual da que xa se ten dado a primeira proba.

Nada máis polo de agora. Só fica o espazo xusto para gabar o mellor monumento de Santiago, que é a carballeira de Santa Susana, á que segue unha verde galería cuberta de vellos olmos que desembocan na Alameda. No meu amor polas artes fugaces, as arquitecturas vexetais e antergas da cidade xogan sempre un papel esencial. Alén de ser, á súa maneira, paradoxalmente humanas e, igual que Macedonia, significantes con moitos referentes (ecolóxicos, históricos, telúricos, poéticos, patrióticos).

Babelogue

Non, non vou a colar un novo poema de Patti Smith (alomenos, de momento). Do que se trata agora é doutra torre babélica, a formada polo requerimento que Débora, a nosa galaico-arxentina favorita, nos ten formulado, a saber: o cuestionario Proust. Un, como cabaleiro que é (montei dúas veces enriba desas bestas; súmeselle a coletilla habitual de varón branco explotador, etc...) non pode rexeitar o requerimento.

O principal rasgo do teu carácter?
Eu diría que o conflicto entre o meu epicureísmo instintivo (como Galileo, o acto de pensar e consumir ideas novas é, para mín, como saborear un bo viño) e un superego racionalista, dictatorial e kantiano que refuga das debilidades da carne.

A calidade que prefiro nun home?
O sentido do humor, e a habilidade para respetar e poñerse na pel doutras persoas.

A calidade que desexo nunha muller?
aquelas que non teñen pero que nese proceso absurdo e idealizador que é todo namoramento, lles acabo adxudicando/imaxinando. Que admiren/estén interesadas nos meus intereses soe estar ben e ser inusual. Aínda máis que fagan o mesmo comigo, pero agradécese máis aínda.

O que máis aprecio nos meus amigos?
A lealdade. Despois de todo, é o que se supón que é para o que están os amigos. Tamén teñen o deber de dicirche que te estás equivocando (e inmediatamente despois, o de seguirche, escollas a opción que escollas).

A miña ocupación favorita?
Ler. Hai outras cousas que proporcionan pracer (comida, música, cine, sexo) pero soe ser menos intenso, ou estou menos acostumado a eles, ou dan máis traballos a longo prazo.

O meu soño de dicha?
Creo ter descrito nunha ocasión ao paraíso como unha biblioteca xigante e fresca con todo o tempo do mundo e pequenos cubículos con huríes e bebidas doces e refrescantes. Na trampa da esfera sublunar, un traballo relacionado coa cultura que me deixe tempo de lecer, e ser amado coa mesma paixón e estupidez coa que eu o fago (e ser correspondido, claro). O socialismo funcionaría mellor que todo o anterior, pero véxoo máis lonxano.

Cal é a miña maior desgracia?
Non sei se iso se refire ao defecto ou ao que me ten feito infeliz. Se é o defecto, a preguiza. Se o outro, as dificultades que xurden do unilateralismo de amor e desexo.

Que quixera ser?
Comisario do Pobo para Asuntos Internos (ou sexa, Chekista). Alén diso, o que son agora pero cobrando pola miña labor cultural. Escribir, dar clases. Ser Feliz. Iso é algo que todos queremos ser.

Onde desexaría vivir?
Estou moi ben onde estou, anque Berlín, capital irreal, pareceume unha cidade marabillosa cando estiven nela. As capitais en xeral goréntame moito.

A cor que prefiro?
O vermello. Resulta evidente, non?

A flor que prefiro?
As rosas brancas. Algo cursi, seino. Son o emblema dos York na Guerra das Dúas Rosas (encanto de causas perdidas), da anti-nazi Sophie Scholl... Ulen ben e son bonitas. Alén, fago unha homenaxe de esguello á miña infancia catolicona, coa rosa branca símbolo da Virxe e de Pureza.

O paxaro que prefiro?
As codornices. Están boísimas, e non requiren moita preparación. Un día de adobo e logo á grella. Para chuparse as dedas! Hoxe vin un guiso delas que alimentaba só con velo...

Os meus autores preferidos en prosa?
Ou sexa, un minicanon en 5 liñas. Quedaránme cousas pero digamos a Flaubert, Samuel Beckett, Thomas Mann, Herman Melville, James Joyce, F. Dostoyevsky, Cervantes, Isaac Babel, Alejo Carpentier, William Faulker, Kafka, Apuleio, Vladimir Nabokov, Virginia Woolf, Laurence Sterne, Rabelais, G. Chaucer, Proust, Pynchon, Otero Pedrayo, J. Conrad, Salman Rushdie, Wole Soyinka, Herman Hesse, Cortázar, Borges...

Os meus poetas preferidos?
(déixaste aos dramaturgos) Homero, Virxilio, Estacio, Lucano, Dante, Petrarca, Shakespeare, Góngora, Quevedo, Mayakovsky, Ingeborg Bachmann, Vladimir Holan, Paul Celan, Cunqueiro, G. Trakl, Kavafis, R.M. Rilke, Quevedo, René Char, E. Pound, T.S. Eliot, W.B. Yeats, Keats, Coleridge, Wordsworth, Shelley, Pushkin, Hölderlin, Lois Pereiro, John Donne, John Milton, Patti Smith, Villon, Derek Walcott, Valmiki, Ungaretti, Montale, Paul Valéry, Mallarmé, Baudelaire...

Os meus heroes de ficción?
El-rei Mono (de Viaxe a Occidente), Héctor, Satanás (en Paradise Lost), o Cabaleiro Çifar, Don Quixote, Julian Sorel (Rouge et Noir) e Fabrizio del Dongo, Leopold Bloom, a bomba (Petersburgo de Biely), Frei Xohán das Talladas (Rabelais), Enjolras (Les Miserables), Boukman (El reino de este mundo), Fausto, Sir John Falstaff, Hamlet, Galileo Galilei e o xuíz Azdak (de B. Brecht). Os amargados cabreados e vingativos (Iago, Edmund, Ricardo III, Roger Chillingworth)...

As miñas heroínas de ficción?
Ams. Poucas teño. Alomenos, de ficción. Anxélica (do Orlando), Medea, Circe, Salomé, Nai Coraxe, Addie Bundren, Cleopatra...

Os meus compositores favoritos?
Schöenberg, Stravinsky, Stockhausen, Des Prez, Bach, G. Mahler, Telemann, Glück, Monteverdi, Palestrina, Verdi, Mozart, Berlioz, Beethoven, Tchaikovsky, Bob Dylan (?), Dvorzak, Haydn, Bela Bartók...

Os meus pintores predilectos?
Kandinsky, Malévich, Paul Klee, O Bosco, Brueghel o Vello, Rothko, Pollock, Juan Gris, Duccio, Giotto, Masaccio, Tintoretto, Giorgione, Grunwald, Albrecht Dürer, Joan Miró, Matisse, Klimt, Munch, O Greco, Bracque, David, Monet, Millais, Dante Gabriel Rossetti, Boticcelli, frescos da Villa dei Misteri, Delacroix, Van Gogh, frescos de Knossos...

Os meus heroes da vida real?
Karl Marx, Robespierre, St. Just, Grachus Babeuf, Toissant L'Overture, James Connolly, Lenin, Trotsky, Felix Edmundovich Dzerzhinsky, Dimitrov...

As miñas heroínas históricas?
Rosa Luxemburg, Olympe de Gouges, Dolores Ibarruri, Alexandra Kóllontai, Edén Pastora, Haydée Santamaría, Nguyen Thi Dinh ...

Os meus nomes favoritos?
non son fetichista, anque me gustan os nomes de revolucionarios e os ben galegos. Para muller aprezaría Clío (demo de coches...), Rosa. Laura. Esperanza. De homes, Karl, Félix, Amaro, Breixo, Airas.

Que detesto máis que nada?
A inxustiza e a desigualdade. Calquera cousa/persoa/idea que atente contra a tríada da Ilustración (Liberdade, Igualdade, Fraternidade).

Que caracteres históricos desprezo máis?
Aínda máis que aos obstáculos á miña weltgeist, aos traidores. As xentes de Thermidor, os militares golpistas, Napoleons (o grande e le petit), Bernstein e Kautsky, Scheidemann, Ebert...

Que feito militar admiro máis?
Ningún. Desprezo e detesto aos militares por regra xeral, e moitísimo máis a súa intervención en política. Nembargante (por sacar algo), o 5º Rexemento e as Brigadas Internacionais, o glorioso exército Vermello en Stalingrado e Kursk, o ofensiva do Thêt, Playa Girón...

Que reforma admiro máis?
polo anteposto debería ficar claro que non son dos que gustan dos camiños reformistas... A conquista das 8 horas (anque non se cumpra), o sufraxio universal (anque deactivado de potencial subversivo).

Que dons naturais quererías ter?
O do atractivo (e magnetismo) físico. Si, vale. Son un cabrón superficial. É o exotismo de probar o que non se ten.

Como me gustaría morrer?
A ninguén lle gusta morrer... Quizais unha non moi desagradábel sería plenamente consciente, con tempo para despedirme e dor escasa.

Estado presente do meu espírito?
Depresión crónica con pequenos oasis. Alomenos, ten efectos positivos sobre a creación literaria, creo...

Feitos que me inspiran máis indulxencia?
A debilidade polas persoas que queremos e aprezamos, polos nosos benefactores.

O meu lema?
Non gasto, pero non imos rematar mal, ou sexa que terei que arrapiñar un... 'Un mundo mellor é posíbel'.