Ad Vocatio (7)

Rematábamos a última entrada desta miña crónica laboral-vocacional un pouco coma comezan as Soledades de Góngora:

Del Océano, pues, antes sorbido, 

Y luego vomitado 

No lejos de un escollo coronado 

De secos juncos, de calientes plumas 

-Alga todo y espumas- 

Halló hospitalidad donde halló nido 

De Júpiter el ave.

Porén, e alén de deprimirme, o naufraxio temporal das miñas aspiracións docentes non mudou os meus plans e expectativas: simplemente as puxo en espera no refrixerador do tempo. A tónica daquela imperante era que as oposicións de secundaria tiñan lugar cada 2 anos, co que no paréntese de 730 días que mediaba, decidín ir mellorando as miñas perspectivas na medida do posíbel. Gato escaldado, a segunda volta pilloume cun bo coñecemento dos mecanismos de acceso, e co máximo de puntos dispoñíbeis para unha persoa sen experiencia laboral -cortesía ben pagada duns vergoñentos cursos de ANPE-Albacete e do CSI-CSIF-. Fun repasando e pulindo aínda máis os temas, e polo medio, topei tempo de facer (bolsa mediante) un máster que, anque entretido e útil en certos aspectos (o de toparme a Noriko ante todo), só sumou un par de puntos ao meu expediente e a vía aberta a un camiño de bolsas doutorais no caso de fracasar no asalto ás ensinanzas medias.

Mais outro encallamento agardaba á miña navegación: cando en decembro do 2009 saíron as especialidades que se ían ofertar no concurso-oposición do ano vindeiro, comprobei con estupor que non se convocaban prazas de Xeografía e Historia. Sí sacaban vacantes para Secundaria - Inglés, e ante a perspectiva de ter que botar outro par de anos no limbo, tiven que redirixir o rumbo da miña nave cara unha terra algo inhóspita, e ao xeito de Robinson Crusoe, tentar sobrevivir e acomodarme nela; coma no caso da personaxe de Defoe, os meus estudos e o meu coñecemento da língua dábame suficientes ferramentas de base para ter posibilidades realistas no eido; así que procurei axenciarme como puiden nun tempo limitado temario, programación e unidades didácticas e púxenme a preparalo todo dende cero. 

O caso é que non era demasiado optimista, e non era só a dificultade o que me tiraba para atrás: a perspectiva de ter que ensinarlle inglés (non literatura, historia da língua ou cultura) aos adolescentes non se pode dicir que me entusiasmara: estudar gramática estivera a piques de impidirme facer a segunda carreira, e ensinala parecía tan só marxinalmente mellor ca poñer ringleiras de tixolos ao aire libre. Con todo, na oposición de Inglés sí ía ter unhas ventaxas moito máis transparentes para o tribunal que toda a miña sapiencia historicista, e contaba que nun futuro non lonxano podería aproveitar pasarelas para adquirir a especialidade de Historia dende dentro, cousa que fixen na primeira ocasión en que tiven a oportunidade de facelo. 

Novamente na canícula ourensá, novamente tamén unha certa sorte acompañou ao proceso dende a mesma elección a sorteo dos temas; malia levar moitos menos (e peor preparados) que na especialidade outra, un dos que caeu, e que fixen (61: A incidencia do cine na difusión da produción literaria en lingua inglesa) era seguramente o mellor e máis orixinal que podía redactar; as defensas tamén transcorreron satisfactoriamente, e ao final do proceso, topeime que estaba dentro, que logo de magallánica singradura a nave por fín arribara ao porto, e comezaba o meu percorrido laboral coma o primeiro servidor educativo do meu estado. Na seguinte volta veremos cómo a experiencia de ensinar inglés (e nunhas institucións que nen sabía que existían) ía a mudar bastante as miñas visións e expectativas laborais.

Shopping Basket

O Vernero que foi - Xuño '08

Logo do interludio parisién, e nos comezos do verán deste ano que xa só vive nas lembranzas, o Mantedor estaba tan ocupado como agora -hoxe examinando, daquela sendo examinado-, co que só dúas entradas saíron dos meus teclados, unha das cales só informaba da miña falta de tempo de lecer. Tamén colaba nela unha onírica idea fecunda encol do Palazzo del Te que seguramente recicle para o artellamento da miña tese, cando por fín tope o tempo de elaborala. Acábome de enterar que William Gibson sacará en breve a continuación de The Peripheral, así que no próximo ano debera reler tódolas súas obras de novo, tomando notas, e comezar coa nova...

Vexo tamén no correo que o día 7 tivemos a presentación en Compostela de A Árbore Seca, de David Souto, na que fixen de mestre de cerimonias, nun acto que a día de hoxe vexo con certa melancolía outoniza, xa que foi dun certo xeito a clausura oficial do grupo Comparatista, que naquelas datas xa dera comezo aos diferentes exilios dos seus membros. Seguramente haxa fotos do evento por algures; en todo caso, déixovos dúas das súas notas de prensa na Voz e no Galicia Hoxe.

Libros do Mes

The Fifth Elephant de Terry Pratchett [E]

The Case Against Education de Bryan Caplan [E]

Al Juarismi de Carlos Dorce

*La Armonía es Numérica de Javier Arbonés e Pablo Milrud

*The Complete Works of Zhuangzi de Burton Watson (tr.)

*Pindar: The Complete Odes de Anthony Verity (tr.) [E]

*Calculus Made Easy de S.P. Thompson e Martin Gardner [E]

*An Introduction to the language of Mathematics de Frédéric Mynard 

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

O Vernero que foi - Maio '08

Como xa intimaba en entradas anteriores, maio do 2008 foi un mes moi significativo e importante para mín: por segundo ano (e por primeira volta, de xeito activo) participaba no congreso Urbes Europaeae, presentando unha ponencia sobre cibercidades para a cal elaborei o primeiro powerpoint do que teño memoria e que vos engado adxunto coma curiosidade. Malia o accidental do arribo á súa temática, o contido do meu parladoiro segue a ser, anos despois, o esquelete no que penso construír a miña tese que (sendo optimistas) debera estar rematada no próximo lustro. Alén da estadía estimulante en París, da que vos falo con máis detalle nalgunha das entradas dese mes, aledoume sobremaneira o reencontro con Sir Gawain, que estaba a facer un máster en Lutecia. 

Á marxe dos testemuños virtuais, topo no correo daqueles días outro esquelete no armario: o do poemario en prosa ΣΑΡΔÁΝΙΟΣ, do que chegara a formular unhas 29 páxinas -moitas delas retallos de cousas que xa fora publicando- denantes de deixalo aparcado. Algúns dos fragmentos -these fragments have I shored against my ruins - seguramente merecerían recuperación do abismo do esquecemento logo dunha concienzuda reescrita, anque o ton xeral, como se albisca no título, é demasiado amargue, e o seu regusto de posca, mel con limón, absinthum, suores frías e whisky barato non encaixa ben coa miña aurea mediocritas presente. Son supersticioso, e temo que evocar a tebra poida traela de volta. Coma dicían os gregos só cando un morre podemos dicir que a súa vida foi feliz, e os deuses teñen envexa dos mortais fachendosos. 

Shopping Basket

Ad Vocatio (6)

Como dicíamos na entrada anterior, o ano académico 2007-2008 era o primeiro ano da miña vida (se excluímos os 6 primeiros) en que non participaba de ensinanzas regradas, e no que decidín que tiña que poñerme a buscar traballo de xeito relativamente urxente. Algúns benintencionados amigos pretendían aloularme con cantos de serea para que me plantexase facer doutorados aquí ou no estranxeiro, pero eu tiña a sensación (seguramente correcta) de que xa estudara dabondo e de que podía moi doadamente rematar no círculo vicioso dos bolseiros pre e post-doctorais que logo duns anos de traballo precario están cunha man diante e outra detrás, e xa perto dos 40 anos. Dentro das opcións laborais dispoñíbeis e medianamente realistas, a que máis me chistaba era a de profesor de historia en secundaria (o de ensinar inglés nen se me pasaba pola cabeza; que disfrutara de partes da carreira non quere dicir que pensase pasalo ben adoutrinando a adolescentes con gramática), anque vendo as cousas en perspectiva, non era plenamente consciente das características e sinsabores dese traballo. Abusando unha vez máis da xenerosidade familiar, ese ano adiqueino a estudar os temarios e facer programación, para o que me axudaba acudir dous días á semana a unha academia compostelá.

Como en tódalas oposicións, a competencia soe ser bastante dura, anque comparándome cos compañeiros de aulas, topaba motivos para ser optimista. Ao final levaba moitos temas moi ben preparados, seguramente moitos máis dos que necesitaba, e unha programación bastante decente con tódalas mentiras e parvoices pedagóxicas que xa me predicaran no CAP e que tiña a intención de cantar coma un papagaio. 

Un aspecto que me xogou a primeira das malas pasadas, e un anticipo do porvir, foi unha excesiva confianza nos méritos puntuábeis que tiña, e un descoñecemento do mecanismo bastante infame de compra/venta de pseudo-cursiños educativos que se estilaba naqueles días. No baremo final contaba cuns ínfimos 2.7, o que xa ía facer aínda máis costa arriba a competición; máxime co modelo de opos que rexía naqueles anos, o da famosa 'disposición transitoria' que privilexiaba moito a experiencia docente e minimizaba no posíbel os exames.

Chegados a Ourense e ás probas, o certo é que me desenvolvín dun xeito moi satisfactorio ao meu entender. Dos 5 temas do sorteo podía facer alomenos 3 con soltura, nun dos cales podía considerarme, amais, un experto; era o 50, As Revolucións Rusas, e aínda a día de hoxe, tendo en conta a subxectividade inevitábel, non penso que ninguén fose capaz de facer un tema máis extenso e completo do que producín nas limitadoras 2 horas coas que contábamos. Das defensas de programación e unidade didáctica lembro pouco, anque tiven tempo de expoñer todo o que pensaba dicir e de tocar tódolos paus que pensaba tocar. 

Uns días despois chegaban os resultados e o correspondente mazazo. Non se pode dicir que sacara unha nota terríbel, xa que se trataba dun 7.8 sobre 10; porén, alén de considerala baixísima para a produción que fixera, era claramente insuficiente para superar o concurso-oposición, dado o meu limitado baremo.

O peor de todo non era, contodo, o fracaso, senón a sensación de imposibilidade futura, xa que me vía incapaz de poder facer uns exames mellores aos que xa fixera. O corolario inevitábel que se seguía disto era a moi real perspectiva de que non puidese aprobar unhas oposicións, e pasase a engrosar de xeito semi-permanente a listaxe de parados sobrecualificados. A miña situación teríame resultado aínda máis tétrica se soubera daquela que ían tardar case 6 anos en voltar a convocar probas de Xeografía e Historia.

Sen ter claro qué facer da miña vida, agás probar sorte de novo na(s) convocatoria(s) seguinte(s), a finais de 2008 deixeime enlear para facer un máster relativamente asequíbel na USC. Non tiña nada que perder (as oposicións de secundaria convocábanse en anos alternos), e unha bolsa que gañar, xunto con algunhas outras cousas que non entraban nos meus plans. Coa perspectiva do presente, diría que ese fracaso do 2008 foi unha caída afortunada, sen a cal non tería coñecido á miña dona nen estaría traballando nun oficio (e nun sector) que me resulta moi satisfactorio, ao contrario do meu pequeno excurso nas ensinanzas medias. Mais diso xa falaremos en vindeiras entradas.

Libros do Mes

What We Cannot Know de Marcus du Sautoy [E]

Curvas Peligrosas de Josep Sales e Francesc Banyuls

*The Fifth Elephant de Terry Pratchett [E]

*An Introduction to the language of Mathematics de Frédéric Mynard 

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

Shopping Basket

O Vernero que foi - Abril '08

Logo dunha longa seca, as flores de abril do 2008 traían de novo un cortexo de entradas miñas. A pausa imaxino -que xa non lembro- motivada pola preparación bastante disciplinada das oposicións de historia e da ponencia sobre cibercidades que ía levar unhas semanas despois ao Urbes Europaeae de París. Penso que xa vos falei nalgunha ocasión do accidental do tema do parladoiro, que me fora recomendado polo profesor Abuín como tema algo máis interesante que o que lle propuxera de 'Compostela nos textos da Xeración Nós'. Peor aínda que accidental, xa que logo da reunión con Anxo estiven a cavilar en qué demonios sería iso das 'cibercidades' e qué parte literaria ía poder traballar aí. Mais sempre fun seguidor daquela cita de Roosevelt (o do garrote) que dí aquilo de que sempre respostes que sí cando che dín se podes facer algo, para logo rápidamente aprender a facelo. E coma noutras ocasións, o resultado foi bastante satisfactorio (tanto é así que aínda hoxe, o tema/teima da miña sempre aprazada tese doutoral é unha variación/extensión encol do mesmo do que falei en París).

Vexo nas primeiras entradas que aínda non me chegara o Cybercities de M. Christine Boyer que agardaba con impaciencia, que axudou a clarificar ideas e que sería un dos piares fundamentais do que ía a escribir, xunto coas novelas de William Gibson e o Cybercities Reader de Steve Graham. Tamén Edward Soja, un grande xeógrafo ao que citaba nunha das entradas e ao que daquela vía como un chisco de máis posmoderno, coas súas visións alephescas de LA, e que mesturaba cos delirio lumínicos e virtuais de Baudrillard no seu libriño América. Luces da cidade e da Internet que riman tenebrosamente coas recentes chamas de veludo e amaranto que lamberon a Notre Dame, e que no tempo do que vos falo  reducían a pó -cortesía dos Talibáns- as estatuas colosais dos Budas de Bamiyan.

Ad Vocatio (5)

Rematábamos a entrada anterior cos comezos dos meus estudos de doutoramento. Por aquelas mesmas datas decidíame, coa excusa de que ía ter que botar alomenos 2 ou 3 anos máis en Compostela entre o DEA e o CAP, a comezar unha segunda carreira: Filoloxía Inglesa. Coma en tantas ocasións na miña vida, seguramente tomei a decisión correcta anque por motivos equivocados. Entre estes últimos imaxino que estaban a facilidade que lle supuña aos estudos ingleses, dado que xa posuía un dominio efectivo da língua, o meu crecente interese pola literatura e a inercia de seguir estudando no canto de tirarme á piscina da pescuda laboral. 

Novamente, non podo dicir que a carreira me decepcionase. Desta volta as miñas notas foron aínda mellores, e puiden colleitar unha carretada decente de matrículas, que alixeiraron en non escasa medida o custo dos estudos. Arredor dun tercio das materias eran de língua, outro tercio de literatura e cultura e un último bloque mixto de gramática, historia da língua e cousas varias. Foi eiquí onde topei sorpresas agradables, e tamén os ósos que case me tiraran para atrás á hora de plantexarme unha filoloxía, mais sobrevivín ás gramáticas, e tamén á fonética.

En paralelo con Historia, tamén eiquí descubrín 3 cousas relavantes, anque desta volta caeron na cesta do positivo, a saber:

1) Estes estudos tiñan moitas máis saídas laborais que os previos. Non é que iso tivera influído na escolla (aínda máis: nen sequera me plantexaba, por aburrida,  a saída de profesor de secundaria - inglés), pero nos últimos anos da carreira comecei a gañar algúns cartos coma tradutor. Nada para facerse rico, anque naqueles anos de burbulla inmobiliaria e subvencións, un podía gañarse modestamente a vida no verquido bidireccional de palabras e libros.

2) Se a investigación histórica aburría ás ovellas, descubrín, pola contra, que a literaria me resultaba moi entretida. Isto foi fillo sobretodo dunha optativa de literatura comparada baixo a éxida de Anxo Abuín, que conseguiría captarme para escribir algúns artigos de revistas e para percorrer algunhas cidades do continente cos congresos do Urbes Europaeae.

3) A terceira descuberta non foi exactamente de cousas, senón de persoas: nos anos da segunda carreira socialicei moito máis, incluso con persoas normais, e coñecín e fixen contactos con xente do máis interesante: Pablo e David, Tomás e a súa pandilla de xogadores de rol, ou os poetas do grupo Comparatista de Compostela.

Mais todo chega ao seu final. Apenas unhas semanas de rematada a carreira e de rematar (iso pensaba) coa ensinanza regrada comecei a pescuda dun traballo estábel e 'do meu' na administración, preparando oposicións de secundaria para Xeografía e Historia. Mais diso falaremos noutra xornada.

Ad Vocatio - Interlude

Un coñecido xornal galego saca hoxe coma suplemento unha guía de estudos superiores para o curso académico 2019-2020. Logo de curiosear un pouco nela, e anque hai moita información útil e relevante (notas de corte, lugares onde se imparte o grado / ciclo, ponderacións, materias básicas, saídas laborais...) boto en falla, sobre todo nas carreiras de Humanidades e Ciencias Sociais, datos algo máis relevantes, por exemplo que as meras saídas. Moi útil sería coñecer as porcentaxes aproximadas de egresados nesas saídas e nas derradeiras promocións (bo material para comerse a cabeza e tentar guiar mellor a toma de decisións o saber, digamos, que o 35% dos graduados en Historia rematan coma docentes de secundaria, e o 0.001% de docentes universitarios).

Libros do Mes

Fermat’s Enigma de Simon Singh

Landscape and Power in Early China de Li Feng [E]

Brahmagupta de Iolanda Guevara e Carles Puig

*An Introduction to the language of Mathematics de Frédéric Mynard 

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

*What We Cannot Know de Marcus du Sautoy [E]

Ad Vocatio (4)

Toca recalar, nesta xeira de entradas, nos anos da miña primeira carreira universitaria. Os que seguides esta serie poderiades pensar, vendo a miña actual traxectoria, que a licenciatura de Historia me resultou decepcionante; nada máis lonxe da realidade.

En efecto, estaba a facer uns estudos nos que tódalas materias eran especializacións da miña teima favorita, e polo tanto, todas potencialmente interesantes. A facultade en sí era un edificio monumental, belido e antigo (e niso tan diferente á horrenda construcción de Matemáticas onde fixera a selectividade), e as súas mesmas pedras e retratos pendurados parecían confirmar o carácter sacral deste templo dos saberes de Clío. Sumádelle a isto que os meus compañeiros de aulas na súa maioría non eran alumnos vocacionais, senón rebotados, o que facilitaba que con relativamente escaso esforzo podía seguir sendo, coma no bacharelato, un dos máis listos da clase. Ás veces comenta o amigo Ramón Blanco que eu nunca estudaba para a carreira, o cal non é estritamente certo; o que ten de verdade tal comentario é que raras veces pasaba a noite ou o día anterior aos exames memorizando, xa que con ir lendo e ir facendo, nas aulas e no ocio, en xeral chegábame para pasar e aínda arrincar algunhas matrículas de cando en cando.

Porén, non todo eran froitos suculentos no Xardín do Edén. Malia estar estudando Historia todo o tempo, había materias tamén que me interesaban moi pouco ou nada: en xeral, as de Prehistoria, Arqueoloxía e Paleografía, polos contidos, e as de Historia Moderna; neste último eido o problema era que o departamento estaba (e seguirá estando, imaxino) copado pola escola/seita de Antonio Eiras Roel,  cun enfoque absolutamente centrado en historia económica e a demografía. A liña estándar dos seus traballos (digamos por concretar nun exemplo imaxinario, "Taxas de mortalidade e natalidade na comarca do Morrazo no século XVII") resultábanme totalmente carentes de interese, anque podía aceptar que eran traballos que podían ter o seu mérito, e que alguén tiña que facer (nunha liña non moi disimilar á do mantemento dos alcantarillados urbáns).

A serpe dos modernistas, porén, había seguir rillando no meu maxín e creando as primeiras sombras encol do meu futuro académico e laboral. Neses anos aínda seguía imaxinando que a miña principal saída laboral ía ser a docencia universitaria (e coma moi lonxana segunda perspectiva, quizaves a docencia en secundaria), mais nos últimos anos da carreira e nos cursos do doutorado fun descubrindo varias cousas desacougantes. 

A primeira foi que a investigación histórica (algo máis da metade do traballo dun profesor universitario) ía en xeral, en case tódolos departamentos, na liña dos modernistas, se non nas teimas estatístico-economicistas, sí na liña da elaboración de traballos aburridos, secos, triviais sobre aspectos concretos da historia de Galicia. Nada de escribir 'A Sociedade Feudal', a Méditerranée ou a Decadencia e Caída do Imperio Romano, senón monografías sobre mosteiros remotos, os seus tumbos e as súas propiedades; o foro e a propiedade da terra na Galicia contemporánea, ou as escavacións dos restos dunha vía secundaria romana a carón da túa aldea.

A segunda foi que en realidade, eu era moito menos listo do que pensaba; o meu expediente académico era bo, pero non excelente, e incluso no segundo dos casos, as posibilidades reais de acadar un posto profesional na Santa Casa eran realmente escasos, e requerían un longo peregrinar de anos polo deserto das bolsas e da precariedade. Ao pouco de comezar os estudos de doutorado, lembro ao meu titor, don Ermelindo Portela, sinalando a uns dos malpocados bolseiros que pululaban polos corredores perto do teito da facultade e dicíndome, no seu entrañábel e solemne castelán de Cantar de Gesta: "Acaba usted de comenzar el camino que le llevará a llegar ahí". Non lle contestara nada, pero sí cavilei que a meta que me propoñía era bastante decepcionante, e que o camiño que eu desexaba comezar era o de chegar a ser coma él. Creo que fora ese mesmo día, antes de aceptar a miña incorporación aos cursos de doutoramento, cando me inquiriu sobre perspectivas laborais futuras, dadas as malas perspectivas do noso oficio e alí faláralle (anque sen demasiada convicción interna) de que tiña pensado preparar oposicións de secundaria. A partir dese día, fun tendo claro que as miñas opcións para gañarme a vida a conta de Clío ían ter que pasar por ensinar a adolescentes e superar os exames de acceso á función pública.

Busy Teacher (3)

Xa vos daríades conta da miña parsimonia recente nesta casa dixital. Non pensedes que é cousa de preguiza, senón que ando moi ocupado con varios mesteres entre os que se inclúen o pequeno Mamoru, as aulas, algunhas lecturas moi densas e a tournée por diferentes Escolas Oficiais de Idiomas impartindo formacións (a semana pasada, Ourense e Viveiro; a que ven, a segunda de catro visitas a Vilagarcía). Nuns días quizaves tope o tempo para proseguir cos meus percorridos vocacionais, así que tede un chisquiño de paciencia, que todo chega.

Shopping Basket

Libros do Mes

Old London Bridge de Patricia Pierce

The Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning de Michael Byram (ed.) [E]

Cross-Language Mediation in Foreign Language Teaching and Testing de Maria Stathopoulou

Documentos europeos varios sobre educación (White Paper on “Teaching and Learning: Towards the Learning Society” (1995); Recommendation of the European Council and Parliament on key competences (2006); Council Recommendation on key competences (2018)[E] [Art]

*An Introduction to the language of Mathematics de Frédéric Mynard

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

*The New Oxford Annotated Bible with Apocrypha: New Revised Standard Version de VVAA

*Landscape and Power in Early China de Li Feng [E]

Ad Vocatio (3)

No verán de 1998, logo da Selectividade, fixen a solicitude de matrícula na USC, poñendo a licenciatura de Historia coma primeira petición; miña nai conta que se enfadou un chisco cando llo contei, anque eu non o lembro así, e teño a impresión de que xa dende tempo atrás lles deixara moi claras as miñas intencións aos meus pais, ás que eles non tiñan a intención de oporse. Penso que a memoria da mater amabilis conxela a súa pequena frustración resignada a que o fillo con bo expediente académico non se metese a estudar unha carreira de proveito coma Mediciña.

O caso é que anque quixese daquela satisfacer os desexos familiares, o que eles quizaves non entendían é que a decisión xa se tomara moito antes, e non só polas miñas preferenzas: a escolla dun intinerario de Letras Puras en Terceiro de BUP (con 15/16 anos), impoñía xa unhas severas restriccións ao que, dous anos despois, ía poder estudar na universidade. E a escolla desa modalidade de bacharelato coceuse nos dous primeiros anos deste.

Dicíavos na entrada anterior que con 12 anos, a Historia era de longo a miña materia predilecta, mais isto non presentaba necesariamente un correlato coas outros humanidades. A afinidade con Clío veríase reforzada no IES Virxe do Mar polo maxisterio dun gran profesor que disfrutei 3 anos seguidos, Fernando Prieto Valdés (que hoxe exerce de vice no IES Arcebispo Xelmírez II da capital galaica) anque novamente penso que a esas alturas os malos profesores non ían poder quitarme o disfrute da asignatura. Porén, sí que tiña unha desinterese e antipatía manifestas polas materias de língua (galega ou española) e por todo o que se relacionase con gramáticas e análises sintácticas. Creo lembrar que en segundo curso víamos algo de literatura, e ésta resultoume moito máis potábel, sobretodo na súa vertente histórica (o medieval, os romances, e os anacos de literatura do século de ouro no libro de texto).

No eido científico-tecnolóxico, a bioloxía era a que máis me interesaba, e penso que non se me daba mal. A química resultábame moderadamente interesante, pero a física e as matemáticas compensaban de sobra polo outro lado -destas últimas tiven que ir a aulas de reforzo para poder tirar para adiante sen materias pendentes. Nos dous casos lembro notas paupérrimas nalgúns parciais.

Novamente, non creo que a culpa do malquerer se lle poida adxudicar aos docentes, anque neste caso, e no reverso de Fernando, non lembro que fosen nada bos, senón máis ben o contrario; de todos xeitos, o problema é que atopaba os problemas de física absurdamente complicados e carentes de interese, e ás matemáticas abstractas e traballosas. Non diría que vía as materias como pouco útiles, xa que ao contrario, partillaba xa daquela dunha mentalidade señoritil que miraba por riba do ombro a calquera coñecemento 'práctico' e 'aplicado'. Simplemente, usando unha metáfora economicista, o rendemento en autoestima e pracer intelectual que tiraba por esforzarme nestas materias non compensaba en relación con outras.

Neste caso falo de mín mesmo, pero sospeito que o problema da motivación e desa aparente habilidade intrínseca á que os adolescentes lle chaman 'dáseme ben' vai atada en moita xente ao binomio, ou divina proporción entre dificultade / recompensa; a falta de guías ou de presións, un vai escorando (e gustando) daquilo que se lle da ben e que lle require un esforzo razoábel. Só cando estás enganchado á materia e/ou a empregas para construír o amor propio estás disposto a lidiar con dificultades crecentes e a velas en positivo coma retos -sempre e cando os poidas superar, claro está; o docente sempre está a buscar esa zona 'Riciños de Ouro' onde o que ensina nen é demasiado doado (e aburrido) nen demasiado difícil (e desmotivador).

Coa historia no horizonte e un certo aprezo pola vida mol e estética e intelectualmente interesante do estudo das letras castelás, galegas e latinas, encarreireime, como digo, pola senda das Letras, onde había aprender e aprezar moitas cousas de interese. Non podo dicir que me arrepinta, anque sabendo o que sei agora, quizaves tería feito as cousas doutra maneira -só quizaves, porque en xeral son unha persoa moi feliz co que lle saiu na vida, anque tamén consciente da enorme sorte que tiven malia tomar moi arriscadas decisións de futuro en máis dunha reviravolta; mais iso xa daría para reflexións doutro tipo, alén do seguemento dos pasos perdidos que me levaron a ser o que son e a facer o que fago. E na seguinte entrada desta serie iremos debullando os meus acordes e desacordos cos estudos de Historiador na Alta Casa Compostelá.

Shopping Basket

Eis as compras de febreiro. Tiveron un engadido extra motivado pola chegada das remesas estraordinarias que xeraron os meus parladoiros en Compos e Pontevedra.

O Vernero que foi: Febreiro / Marzo '08

Nos dous meses que nos ocupan, a pluma de FraVernero secou totalmente; Tentando pescar nas lagoas da memoria,  non son quen de lembrar o que motivou esta seca, anque imaxino unha suma de factores diversos. Por riba do habitual estado melancólico-depresivo e da ausencia dos Comparatistas que tanta vida lle deran á bitácora, o factor decisivo creo que foi o traballo: neses días estaba co estudo das opos e a preparación da programación, ámbolos dous grandes chuchadores de tempo; a maiores, estaba a choiar  en varios eidos, como a miña participación no Urbes Europaeae de París (facendo lecturas e escribindo a ponencia), e algo máis adiante, nas Xornadas de Añón, nunha visita guiada e lectura poética por Compostela para as estudantas alemanas da doutora Bischoff e nunha presentación sobre blogs para a USC...

Non estou no certo, pero creo que foi por esta época cando a miña familia mudou o piso da rúa Capela pola casa pétrea da rúa Xurisdicción, dende a que sigo a escribirvos. Entre as entradas do mes de abril vexo unha das primeiras fotos do meu dormitorio, xunto cos escasos libros que adornaban os seus anaqueis. A privacidade do espazo acubillaba os libros máis 'frikis' (Ciencia-ficción, Fantasía, Rol, Cómic), xunto con postais e iconos marxistas varios. A día de hoxe son tres os estantes que ocupan o mesmo espazo, e o maior engadido o desterro acá dos volumes postestructuralistas/posmodernos e a presenza destacada de arredor de douscentos libros de matemáticas e física, o actual hobby-horse que vou debullando de vagariño...

Libros do Mes

Robinson Crusoe de Daniel Defoe

*Cross-Language Mediation in Foreign Language Teaching and Testing de Maria Stathopoulou

*Old London Bridge de Patricia Pierce

*Algebra: Structure and Method de R. Brown, M.P. Dolciani et al.

*The Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning de Michael Byram (ed.) [E]

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

Ad Vocatio (2)

'Decíamos ayer' que as vocacións e os intereses son froito dun azar difícil ou imposíbel de clarificar. Continuamos hoxe cun pequeno exercicio de arqueoloxía persoal e dos camiños que fun tomando para rematar facendo o que fago e gustando do que gusto.

Acudindo á biografía familiar, houbo dous factores relevantes e contradictorios que penso influíron en alto grado nas miñas futuras escollas: a miña familia era (para o estándares dunha aldea galega dos 80) bastante próspera e acomodada ('Indianos' retornados de Inglaterra que botaron case unha década vivindo de rendas e intereses bancarios); ao mesmo tempo, o seu trasfondo era o de persoas case sen estudos, e que difícilmente podían encarreirarme e recomendarme lecturas; por outra banda, sí lles parecía moi ben que lese e que destacase na escola, cousa que non lles pasaba á maioría dos meus compañeiros de primaria. Todo isto supoño que levou a que a miña práctica lectora fose algo máis anárquica e autodidacta do habitual.

Sempre me gustou ler; gardo memoria, con poucos anos, de mirar para as letras grandes e con debuxos dun libro infantil coa frustración de non poder desnovelar os signos, e a memoria secundaria da miña nai dicíndome que aprendín a interpretalos a idade moi temperá. Entre as lecturas infantís, e da man de cousas máis predecíbeis (Mortadelo e Filemón, os tomos de Astérix, fábulas ilustradas, cousas de Disney...) xa ocupaban un espazo destacado os libros de mitoloxía e de historia. O primeiro destes que lembro é a Crónica da Humanidade publicada en 1987, e que penso foi un agasallo de Reis un tempo despois de ver o volume en Follas Novas e de pedir insistentemente por el. Por suposto que non fun capaz daquela de debullar as súas máis de mil duascentas páxinas, mais sí que lín moitas das entradas encol do Antigo Exipto, Mesopotamia, Grecia e Roma, e disfrutei das fermosas imaxes que as acompañaban. 

Lembro outro par de libros tamén, ou máis ben case cómics, sobre a vida cotián dos romanos, e outro similar que abarcaba á China de Han, aos Mongois, Nubios, Celtas, Bizantinos...

Algo máis tarde, con 11 ou 12 anos, a Historia xa se convertera na miña materia predilecta, e xa ampliara as lecturas a cousas máis concretas, varias delas collidas da miña estadía británica: a era das navegacións e exploracións oceánicas do século XVI, a Guerra Civil Inglesa, a Armada Española, os Austrias, as grandes batallas de tódolos tempos, a Idade Media e as dúas Guerras Mundiais, tanto en libros propios coma emprestados das bibliotecas de escolas e concellos. Libros que seguín engulindo e mercando nos tempos do instituto (por exemplo, os Atlas culturales del mundo, ou os 26 exemplares da Historia de España de Salvat).

Porén, esta narración parece algo teleolóxica, vista en perspectiva. Porque de pequeno tamén lía e gorentaba de moitas outras cousas que simplemente non toparon continuidade e non tiñan nada que ver cos escuros soños de Clío: lembro varios libros de bioloxía (dinosaurios, a vida na terra, o corpo humano; o que máis me fascinaba eran os virus e as bacterias), uns cantos de astronomía (Urania pouco lle tiña que envexar á outra musa na miña pre-adolescencia) e algunha outra cousa variada. Quizaves a ausencia máis salientábel era a falta de obras literarias de ficción, co cal volvo (e remato por hoxe) co trasfondo doméstico: na miña casa non se lía apenas, e menos obras de ficción; o apropriadamente filisteo era agasallarme exemplares de cousas prácticas e realistas, temperando o gusto polo fantástico dos nenos e empurrándome sibilinamente cara algunha futura profesión respectábel como a medicina ou o dereito.

Shopping Basket

Por mor da extra de finais de Decembro e da autocelebración do meu natalicio, as compras de Xaneiro soen ser o dobre de espléndidas (e caras) do habitual.  Desta volta permitinme ser aínda máis xeneroso, ao ter cobrado tamén varios traballos extra de finais do ano pasado.

O Vernero que foi - Xaneiro '08

Anque aínda non listaba os libros que lía cada mes, a lectura diagonal das entradas do comezo do 2008  fai de efectiva aide-mémoire: engulía, e disfrutaba moito, da Gloriana de Moorcock, unha ben forxada e ben curiosa peza, homenaxe, tocata e fuga de Mervyn Peake e da Faerie Queene de Spencer; tema/teima máis tenebrosa a de Ravensbrück, de Jack G. Morrison, encol das terríbeis condicións das presas deste campo de concentración alemán; de mulleres valentes tamén, e de parodia/imitación de Shakespeare, ía o Wyrd Sisters de Pratchett (R.I.P.). Dentro das lecturas académicas só albisco o Hypertext de George Landow, o primeiro dunha presada de textos posmodernos cos que ía preparando unha ponencia sobre 'cibercidades' para o Urbes Europaeae dese ano.

Xa vos falei de cómo, no decembro do 2006, fora convidado a asistir a unhas xornadas de literatura e cidade na Universidade de Kiel; tratábase dun proxecto europeo que continuaría con varios episodios máis, e na miña segunda quenda (París 2008) ía ter que preparar e presentar ponencia propia. Cavilando sobre qué facer, lembro propoñerlle (quizaves neste xaneiro que agora lembro?) ao profesor Abuín algo sobre a imaxe literaria de Compostela en Ferreiro, Risco e Pedrayo (non facía moito que rematara 'A Tecedeira de Bonaval' e tiña nas máns o risquián 'Dedalus en Compostela'); porén, as suxerencias do meu cicerone ían por outros eidos, e recomendoume facer algo sobre 'cibercidades'. Malpocado de mín, que xamais escoitara semellante palabro, nen tiña moito idea de a qué podía referirse! Mais coma sempre fun moi amigo da cita de Roosevelt (o do garrote) que dí aquilo de 'cando che pregunten se sabes facer algo dí que sí e ocúpate rápido de aprender a facelo', aceptei o reto e encarguei un libro por internet que lería nun chispás e que me resultou útil, elocuente e divertente: Cybercities, de M. Christine Boyer, ao que habían de seguirlle nos meses seguintes The Cybercities Reader de Stephen Graham, Internet Culture de David Porter, Postmodern Geographies de E. Soja, Cyberpunk and Cyberculture de Dani Cavallaro, Terminal Identities, de Scott Bukatman e moitos máis que habían de confluír no meu artigo/presentación Mapping the Unmappable’: Giro espacial, ciudad posmoderna, Ciberciudad, e que xerou o meu primeiro powerpoint (mais diso xa falaremos noutra xornada...).

Libros do Mes

Shih-ching de Ezra Pound (tr.)

The Book of Songs, de Confucio (ed.) e Waley (tr.) [R]

*Cross-Language Mediation in Foreign Language Teaching and Testing de Maria Stathopoulou

*Robinson Crusoe de Daniel Defoe

*The Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning de Michael Byram (ed.) [E]

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

Shopping Basket

Completando a sección fixa na que nos/vos apunto os libros que lín no mes en curso, dou paso tamén a unha nova na que vos/nos amoso os volumes que merquei nos últimos 30 días. Neste decembro caeron catro: tres de matemáticas e un de literatura inglesa.

My Tess

Uns días atrás, co gallo da ponte da Constitución, aproveitei para facer unha visita rápida ao Reino Unido e pasar un tempo cos familiares que teño alá. Porén, unha das xoias que rescatei de xeito imprevisto foi esta foto do meu primeiro colexio anglosaxón, o Corpus Christi de Boscombe, alá polo curso 1989/90. 

Anque en xeral gardo boas memorias escolares, este grupo e este ano académico son os que acubillo con máis afecto nos recunchos da miña memoria por varias razóns. Unha delas é que era un estudante bastante popular e aprezado polos meus compañeiros (algo que poucas ou nulas veces había acontecer despois); outra é que entre esta tropa xurdiu o primeiro dos meus mellores amigos, Darren (comezando dende atrás, de esquerda a dereita, o cuarto rapaz da segunda ringleira), que foi case coma un irmán para mín e do que lamentei amargamente ter que separarme naqueles días anteriores ás redes sociais cando o cambio de país implicaba unha ruptura total de contactos. 

A terceira razón tamén ten nome, apelidos e posición na foto; na terceira ringleira, en sexta posición, podedes ver sentada a Teresa Frith, a primeira persoa da que o Mantedor estivo tolamente namorado (head over heels, coma din os ingleses), cunha desas querencias limpas, puras e infantís que só son posíbeis denantes da pubertade e son pasto da nostalxia no devalar adulto. O afecto e a persoa só vivían dende moitos anos atrás no máis profundo do meu maxín, fosilizado en imaxes fermosas coma flores topadas entre páxinas dun vello libro, serenas coma o silencio que segue ás badaladas dunha igrexa rural e afastada; mais grazas a esta descuberta podo volver a poñerlles carne (ou celuloide), comprobando que o recordo, que é traizoeiro, non mentía desta volta.

Van case trinta anos dende que se tirou esta estampa. Gorentaríame moito volver a conectar con esta xentiña -con todos-, e máis que nada, volver a saber do Darren e da Teresa, de cómo lles foi a vida, e quizaves quedar nun futuro imperfecto e non moi lonxano a tomar unha pinta con eles e parolar un chisco. Co primeiro xa contactei: acabou traballando de actor e agora vive en Polonia. Coa segunda, xa se verá.

O Vernero que foi - Decembro '07

Finaba o 2007 e con el o ano máis prolífico desta bitácora: 86 entradas nada menos!. Parte deste éxito, que comezaba daquela a súa costa abaixo, debérase a que o Pazo de Trasalba fixo oficiosamente de foro e escaparate do grupo de 'poetas comparatistas' que neste curso daban comezo á súa dispersión e exilio por universidades estranxeiras. Xa o número de comentarios nas entradas do mes (arredor de 6 de media) ían marcando a pauta para o futuro silencio lector.

Malia estar enfrascado coas opos, aínda topaba tempo para escribir, anque ás veces falaba delas, como nesa entrada sobre o Románico italián e Benedetto Antelami -era o meu tema favorito de todo o temario, e incluso me permitira enriquecelo, creo lembrar, co engadido das típicas igrexas medievais de madeira da área escandinava: as Stavkirke. 

Laiábamonos, vía Franco Grande, da mediocridade e das miserias endogámicas das nosas letras; é, por desgraza, un terreo onde as cousas só foron a peor. Contan que o poeta chinés Liu Yuxi fora desterrado por un poema satírico ('As flores de pexego no templo de Xuandu') e que cando volveu a capital, vendo a situación política e o templo aínda máis desolados que no comezo, escribiu outros versos ('Visitando novamente o templo de Xuandu') que lle gañaron outra xornada de exilio. A sega pasa implacábel polo ermo das nosas letras, e só deixa medrar ás malas herbas, ás prantas rubidoiras...

Yes, he is an Englishman

O Vernero que foi - Novembro '07

Recén (bi)licenciado, o mantedor navegaba nos primeiros días de novembro polo mundo post-ensinanza regrada, buscando ás apalpadelas a terra firme dun posto de traballo na docencia de historia e na educación secundaria. A tal fín apuntárase a unha academia e comezaba a debullar temas e a deseñar programacións.

Porén, os lazos do pasado aínda seguían fortes, reforzados polo acudir a Compostela para as sesións da academia; logo aproveitaba para ver aos amigos (e á Doncela de Xenxibre) e proseguir coas rutinas culturais herdadas, algo dificultadas pola ausencia de moitos compañeiros de viaxe. Leo que Mr. Pet xantaba comigo, e nunha inversión de reloxo de area, tócalle agora lidiar por primeira volta cos hercúleos traballos dos exames públicos.

Relendo ao eu do pasado, chámanme a atención (e contúrbanme non pouco) as miñas 'entradas políticas': malia que xa me consideraba daquela un posmarxista confuso, o certo é que se transluce moi pouco nos ditirambos que lle cantaba ao modelo bolivariano, ou aos ecos da Revolución de Outubro. Seguindo unha certa lei do péndulo, o Vernero daquela ficaría pampo ante moitas das cavilacións e simpatías do Vernero de agora, máis própias da 'Cova Céltiga' coa que se xuntaba a comezos do segundo milenio (a alma kármica de Vicente Risco presente), mais tamén o Zacarías pasara do Báltico ao Mediterráneo, de profesor luterano a poverello de Asís.

Maior continuidade albisco no meu descubrimento dos videos de youtube, que de seren un anexo marxinal pasaron a día de hoxe ao case exclusivo produto audio-visual que consumo, a anos luz do televexo ou dos cinemas; as canles ás que estou suscrito (PBS Spacetime, Numberphile, Vsauce, Mathologer, NativLang, Tibees, Lyndybeige, Geoff Cooper, Welch Labs, Socratica, serpentza, bowlesrek...) rubiron exponencialmente nos últimos tempos, e son tantas e tan variadas -matemáticas, línguas, física, contidos educativos, museos, humor- que só listalas (xa non digamos manterme ao día de todas) comeza a semellar labor non menos senlleira que a de superar oposicións...

Libros do Mes

The Darkening Age de Catherine Nixey [E]

Decline and Fall of the Roman Empire de Edward Gibbon , tomo 1 [R]

*Shih-ching de Ezra Pound (tr.)

*The Book of Songs, de Confucio (ed.) e Waley (tr.) [R]

*The Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning de Michael Byram (ed.) [E]

*The Princeton Companion to Mathematics de Timothy Gowers (ed.)

Adversus Indagatores

Leo no xornal por segundo día consecutivo os laios dos investigadores sobre as escasas posibilidades laborais que teñen na península e nas universidades, malia contar con expedientes moi meritorios e premios de fín de carreira. Porén, e aínda sentindo simpatía polo seu predicamento, hai alomenos catro cousas no seu argumentario que me resultan criticábeis ou, aínda diría máis, evidencia dunha certa inmadurez e do que os anglosaxóns, en verba de difícil tradución, chaman entitlement.

1) Unha idea principal que transmiten estas entrevistas é a de que estes alumnos esforzáronse moito nos estudos e polo tanto, agora merecen a súa recompensa social (na forma, imaxino, dun contrato laboral ben pagado e próximo aos seus domicilios). Pero o caso é que o estudo é o seu propio premio: aos nenos pequenos dánselles agasallos cando conseguen resultados nos estudos -o clásico método pavloviano do estímulo/recompensa que serve para crear hábitos bos e útiles- mais un pensaría que estes recursos deixarían de seren necesarios en adultos maduros. O galardón ao estudo intensivo e ás boas notas é ter aprendido moito, e a satisfacción de ter rendido por riba dos teus límites e dos teus compañeiros.

2) Relacionado co anterior hai o laio de sentírense enganados polos seus pais, aos que acusan de terlles feito falsas promesas: 'estúdate e esfórzate e conseguirás un bo traballo'. Novamente, é un argumento que me sorprende polo seu infantilismo: máis alá dos muros da gardería ou da escola, no mundo real, as cousas non veñen dadas automáticamente. O anterior consello paterno é un bo consello: estatísticamente sería doado demostrar que as persoas máis traballadoras e disciplinadas, as que interiorizan a disciplina e o retraso na gratificación, soen ser aquelas que conseguen os seus obxectivos (vitais, non só laborais) en maior grado. Certamente, o diaño está nos detalles, e nese 'soen'; pero é que a vida non ven con garantías, coma os electrodomésticos, e moitas veces é inxusta.

3) E pasando da reclamación aos pais, pasamos á de papá Estado, mediante a demanda de maiores investimentos en investigación, creación de prazas en universidades, ofertas de emprego público... Presumo que os investigadores son xente formada, e son conscientes de que os recursos (incluso os da administración!) non son ilimitados, que o que se emprega nunhas cousas non se emprega noutras; asemade saberán que aínda estamos a sufrir as consecuencias da maior crise económica mundial dende o crac do 1929, e que no caso peninsular, a inversión en investigación e desenrolo da empresa privada (onde noutros países consegue recalar un número non neglixente de investigadores) é testemuñal; tamén deberan ser conscientes de que en ningures toparán hoxe en día a Terra Prometida ou o País de Jauja. En países moito máis prósperos ca o noso os investigadores e doutorandos viven en condicións non moito mellores nen menos precarias (para maior detalle, anque dentro dunha vea humorística, recomendo a páxina de PhD Comics).

4) Como ben saberán os lectores, son persoa de humanidades, e aprezo moi xenuinamente a estas; tamén asumín os riscos, cando as estudei, das escasas perspectivas laborais dignas destes eidos do saber, agás cando se aproba unha oposición e se accede ao mandarinato en calquera das súas variedades. Dígoo porque de 'brillantes expedientes' e premios fín de carreira agárdase que non sexan ignorantes tampouco destas realidades e que sexan o suficientemente responsábeis para apandar coas consecuencias das súas decisións: todos os saberes son meritorios, todos teñen as súas dificultades, mais cando un agarda gañarse a vida (e a poder ser, cómodamente e perto da casa) con eles, hai escollas moi arriscadas; incluso apostando sobre seguro, nunca teremos garantías (vólvase ao punto 2), sobretodo de evitar ter que movernos polo mundo adiante para rematar 'traballando do noso'. 

Pulcher, sed non utilis

"A psicoloxía educativa moderna descubriu a existencia dunha dobre falacia na crenza tradicional encol do valor formativo do latín en sí e do método gramatical coma un xeito de entrenamento mental, especialmente cando chegou a entender mellor o concepto de 'transferencia do entrenamento'. O latín non ten un valor especial para a disciplina mental. A raíz desta crenza topámola nos libros de texto usados durante tantas décadas por estes profesores. Eis a razón principal do perpetuamento dunha crenza que, a día de hoxe, aparece claramente contraria á ciencia e ao sentido común. Os compiladores de libros de texto do século dezanove tiñan coma obxectivo principal o de codificar as línguas estranxeiras en regras estáticas de morfoloxía e sintaxe, explicar e conseguir a memorización das ditas regras. O traballo oral reducíase ao mínimo absoluto, mentres que unha presada de exercicios escritos, construídos ao chou, viñan como apéndice ás regras".  

Na 'Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning', px. 264-265